Geçen sohbetimizde Ortaçarşı’yı konuşmuştuk.
Ortaçarşı içimde bir yaradır. İş bilmeyen insanlar Ortaçarşı’yı bitirmişlerdir. Son yapılan düzenleme ise yürekler acısıdır.
Buranın eski adı Çapulacılar Arastası” idi. Arasta, aynı işi yapan esnafın bir arada bulunduğu sokak demektir. Her iş kolunun bir arastası vardı. Çapulacı Arastası, Çarıkçılar Arastası, Bakırcılar arastası gibi. Bunlardan yalnız “Bakırcılar Arastası” günümüze ulaşabilmiştir.
Ortaçarşı ismi buradaki eski dükkanlar yıkıldıktan sonra verildi.. Aslında bu isim de buraya uydu. Caminin adı da Orta Cami ve mekanın da tam şehrin orta yerinde olmasından dolayı Ortaçarşı ismi eğreti durmadı. Arasta özelliği ise ortadaki dükkanlar yıkılınca kaybolmuştu.
Çarşının ortasında sıra halinde taştan yapılmış Rumlardan kalma biblo gibi dükkanlar vardı. Her dükkanda bir başka esnaf çapula veya ayakkabı yapardı. Bugünkü generasyon Çapula nedir bilmez. Çapula bağsız deri ayakkabı demektir. Bu insanlar sanatlarının ehli olmanın yanında bir halk filozofu idiler.
Bu binalardan bugün Ortaçarşıda iki tane kaldı.. Biri ayakkabıcı Burhan Usta’nın dükkanı biri de Şahinbaşların binası. Güzelim Ortaçarşıyı tek tek bitirdik.
Yani yapılan düzenleme ise tam bir bilgisizlik ve cahillik örneğidir. Ortadaki çınar ağacı ve cami ile tam bir otantik Osmanlı kasabası özelliğini yansıtan Ortaçarşı’ya renkli taş döşediler. Bu gibi çarşılar Balkan ülkelerinde çok vardır.
İsviçre ve Almanya’ya gidiş gelişlerimde yolu biraz uzatır, Yunanistan, Bulgaristan ve Yugoslavya’daki bu Türk ve Osmanlı izleri taşıyan kasaba ve şehirlere uğrardım. Onlar bu değerleri bizden daha iyi korumuşlardır. Burada, buraları dolaşırken hiç sıkılmadan bana eşlik eden rahmetli eşime ve çocuklarıma minnettarım. Bende onlara Türkiye’ye geldiğimizde engüzel tatili yaptırırdım.
Bunlardan Kosova Prizren’deki çarşı ise tamamen bizim Ortaçarşı’ya benzer onlarda bizden fazla olarak orta yerde Osmanlı tarzı bir çeşme vardır. Bizim Ortaçarşı’yı yapanlar biraz araştırsalardı çok daha iyi yapabilirlerdi, Bilgisizlik, kabalık ve arabesk tarz Ünye’nin her yerinde olduğu gibi burada da aynen görülmektedir.
Bir de ayakkabıcı esnafını temsil etsin diye orta yere koydukları kılıksız heykel işin tuzu biberi olmuştur. Bizim ayakkabıcı ve çapulacı esnafımız böyle mi idi? Ben çocukluğumda bunların yanında çalıştım ayrıca anneannemler bu sokakta otururlardı, hepsini tanırım. Takım elbise ve fötr şapkayla işe gelirlerdi. Hepsi düzgün insanlardı.. İçlerinde bu sakallı kılıksız herife benzeyen kimse yoktu.. Bu heykel bu insanları temsil edemez, buradan kaldırılmalıdır. Ben her gün bu yamuk herife bakmak zorunda olan çarşı esnafı adına üzülüyorum. Ortaçarşı esnafı Ortaçarşı esnafı olalı böyle eziyet görmemiştir. Ayrıca çarşının orta yerine yapılan, kimsenin işine yaramayan mezar gibi çiçeklik bölüm kaldırılarak oraya aynen Kosova-Prizren’ deki gibi bir çeşme ve etrafına alışveriş yapanların dinlenmeleri için banklar yapılmalıdır.
Çarşı’nın orta yerinde yürümeyi ve çocuk arabalarının kullanılmasını zorlaştıran ortadaki tümsek ve su kanalı kaldırılmalı, su eğim verilerek akıtılmalı, caminin bahçesindeki kullanılmayan boş alan da bir şekilde çarşıya katılmalıdır.
Ortaçarşı gerçekten şehrin ortasında insanların rahat ve huzur içinde alışveriş yapacakları ve Ünye’yi yaşayacakları bir mekandır ama oturmaya yer yoktur.
Kimse bana Ortaçarşı’yı düzenledik diyemez.. Bu yapılanlara ancak baştan savma, göz boyama, iş bilmemezlik denir. Hangi mimar hangi peyzaj mühendisi bunu becerdi ise gelsin bir sohbet edelim, bir anlatsın bana bu yaptıklarını hangi okulda öğrenmiş.
Eğer gerçekten otantik bir Ortaçarşı istiyorlarsa bunun birçok örneği vardır. Balkanlara gitmeye gerek yok Türkiye’de de var, hele İstanbul’’da dolu.
Burası Osmanlı şehirlerinde sıkça görülen cami, çınar, çeşme dekorlu çarşı tarzının çok güzel uygulanabileceği bir mekandır. Taban kırmızı taş değil bazı parça taşlarla oluşturulmalı bir çeşme kesinlikle olmalı idi ziyan edilmiştir, o nedenle:
“Ortaçarşı içimde bir yaradır.”
Çarşamba’ya: Ben Kalbimi Ortaçarşı’da kaybettim.
Bu Haber 469 Kişi Tarafından Okundu.
|
