Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
31 Ekim 2011 Pazar
MUSA Ö. KIROĞLU
Kaymakam Bey'in su değirmenleri projesi...
musakiroglu@mynet.com

Geçtiğimiz hafta Şeyh Yunus Emre Kültür Derneği yönetimi olarak ziyaret ettiğimiz Ünye Kaymakamı Sn. Mustafa Demir, ilginç bir projesini dile getirdi.

Sn. Demir, Ünye’nin geçmişinde bol miktarda bulunan su değirmenlerinden bugün hala hizmet verenlerden bazılarının turizme kazandırılması gerektiğini söyledi. Bununla ilgili olarak ta bir çalışma başlattığına işaret etti.

Ben bu değirmenleri yakından tanımış birisiyim. Rahmetli Amca’mın bugünkü mal pazarının kurulduğu yerin hemen önünde adına Şakir’in İsmaili Değirmeni denilen su değirmeni vardı. O günlerin adeta bir fabrikasıydı. Mısırını öğüttürüp un yaptırmak isteyenler ya sırtlarında taşıdığı ya da atına-eşeğine bazen da kağnı arabasına yüklediği adına zahra (zahire) denen torba ve çuvalları değirmene getirir. Tarttırır, kaç kilo olduğunu öğrenir. Ununu alacağı günü yani sırasını öğrenir, vakti gelince gelir ununu alırdı.

Değirmendeki hizmetin karşılığında ücret olarak para alınmaz, öğütülen undan “hak” denilen pay alınırdı. “Hak değirmende…” deyimi bu ‘değirmenci payı’ndan ortaya çıkmış olmalı…

Amcamın değirmeninde üç adet taş vardı. Suyun bol, zahranın çok olduğu zamanlarda bu üç taşın üçü birden çalıştırılır. Gece gündüz 24 saat zahra öğütülürdü. Su az, zahra da az gelmişse çalışan taş sayısı ikiye, hatta bire kadar düşerdi.

Dönen taşla temas halindeki hareketli bir kola takılı çıngırak sesinin de karıştığı taşların sesi en az yüz-iki yüz metreden duyulurdu. Hele geceleri daha uzaktan, Niksar Caddesi’nden bile duyulurdu...

Değirmenin suyu Tabakhane Deresi’nde yapılan bentte biriken suyun aşırtılarak bir kanala alınması ile sağlanmıştı.  Kanaldaki su akar, değirmenin üstündeki havuzcuğa gelir, buradan da taşın tepesindeki oluktan aşağı akar. Üstten aşağı akarken hızlanan suyun sürati ve ağırlığı taşın dönmesini sağlayan çarkı çevirir. Çark dönmeye başlayınca taş da dönerdi. Ayrıntıları hariç, en basit anlatımıyla budur su değirmeni sistemi.

Su değirmenleri insanlığın en önemli gıdası, nimetlerin en değerlisi, kutsanmışı olan ekmeğin ana maddesi unu üretmişlerdir. Değirmen demek ‘ekmek’ demektir…

Ayrıca değirmenlerle ilgili anlatılan masallar, hikayeler, söylenen türküler kültür zenginliği oluşturmuş... Bu zenginlik büyük ölçüde günümüze kadar yazılı ve sözlü olarak gelmiştir.

Böylesine önemli bir tarihi değeri, kültürü bugün hala hayatiyetini sürdüren tek tük kalmış su değirmenlerinde yaşatmak… Onları yeni nesillere göstertip anlatmak… Buraları yerli ve yabancı turizmin hizmetine sunmak kaybolmaya yüz tutmuş çok önemli bir varlığı geleceğe taşıyacaktır.

Kaymakam Bey’in anlattıklarından olayın şablonunun önemli ölçüde çıktığını anladım. Bu değirmenlerden yeri, ulaşımı ve mekanı en uygun olanlardan bir iki tanesinin onarılıp modernize edilip ziyarete açılması düşünülüyor.

Kaymakam Bey, ayrıca ziyareti renklendirmek daha cazip hale getirmek için ziyaretçilere güzellik, heyecan ve tat yaşatmak düşüncesinde... O da şöyle; ziyaretçiler avuçlarına aldıkları mısır tanelerini un olması için taşın üstündeki delikten içeri atacak… Çıkan undan orada taze taze yapılmış ekmek ve çeşitlerden yiyip tadacak, vs…

Kaymakam Sn. Mustafa Demir, Ünye’de göreve başlayalı üç ay oldu olmadı… Zamanının büyük bir bölümü ‘hoş geldiniz, hayırlı olsun’ ziyaretleriyle geçmek zorunda kaldığı halde, bu zaman içinde Ünye’deki böyle bir değeri fark edip proje başlatması ise takdire değer…

Su değirmeni ile ilgili bölgemizde benim bildiğim böyle bir çalışma yok. Gerçekleşirse ilk olacak. Bu da turizm hareketliliğimize önemli bir katkı yapacaktır.

Bir an önce yapılsın, ziyarete açılsın temennilerindeyiz.

Not: AK Parti Ordu Milletvekili Harun Çakır’ın beklenmedik ölümü karşısında üzüntümüz derin. Kendisine Allah’tan rahmet, yakınlarına ve sevenlerine sabır ve metanet diliyorum.

 

 



Bu Haber 2356 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Yazıya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
BU YAZARIN DAHA ÖNCEKİ YAZILARI