16 Eylül 2009 Pazar
YAŞAR KARADUMAN
Bayramca çocukları "tentürük"oynar mıydı?
yasar.karaduman@gmail.com

“Tentürük”  uzun yıllar önce oynadığımız bugün unutulmuş bir Ünye sokak oyunun adıdır.. Başka yerlerde “Topaç” veya  “Döndürük” de derler, adı da  dönmekten veya döndürmekten gelmektedir..

Ünye eski sokak oyunları üç yıl önce belediyenin öncülüğünde, Ortaçarşı esnafı ve Ünye Gönüllüleri Grubu’nun da destekleri ile festival kapsamına alınarak  oynandı, büyük ilgi gördü. Dünün çocukları oyunu  günümüze taşıyarak geleneksel hale getirdiler..

Bu yıl Türkiye genelinde festivaller iptal edilince Ünye’de de yapılmadı. Bunun yerine, at yarışları, pehlivan güreşleri, kurultay gibi etkinliklerle halkın festival beklentisi biraz olsun karşılanmış oldu.

Ortaçarşı esnafı da Ortaçarşı’da heryıl düzenlediği geleneksel  folklorik ve kültürel etkinliklerini tekrarladı. El sanatları ile ilgili standlar, karikatür sergisi, kahvaltı, sohbet toplantıları ve Ünye sokak oyunları gösterileri ve Türk Sanat müziği vardı.

Sokak oyunları gösterilerinde en popüler yine “Tentürük”tü.  Tentürük bu yıl da, çocukların bu oyunu bilmemeleri nedeniyle dünün çocukları tarafından oynandı. Pıtık ve tik tak oyunları ise bu yıl tamamen  çocuklara bırakıldı.

“Tentürük” yarışmasının bu yıl en renkli siması il kez aramıza katılan eskinin hızlı tentürükçüsü  belediye  başkan vekili Bekir Şimşek’ti. İsmet Küçükoğlu, Ahmet Birben ve İbrahim  Cerrahoğlu ile çekişmeli ve eskiden olduğu gibi bol kavgalı geçen yarışmada Bekir Şimşek çocukluğunda olduğu gibi bağıra çağıra, eski günlerini yaşadı..

Atmışlı yılların sonlarında bizim gazetenin matbaası eski hükümet konağının arka giriş kapısına bakardı, şimdi yerinde Kavaklı’nın kafesi var.. Önündeki  boşluk  mahallenin çocuklarının oyun alanı idi. Burada bağıra çağıra top oynarlar,  tentürük çevirirler, pıtık oynarlar, sonra da kavga ederlerdi, gürültülerinden çalışamazdık, günde birkaç kez bu yaramazları ayırmak zorunda kalırdım. Bekir Şimşek’te bu yaramazlardan biriydi..

Gelecek yıl belediyedeki diğer dostlarımızı da  aramızda görmek isteriz. Başta genç başkanımız Arpacığlu, ve yakışıklı daire müdürlerini, ve hatta meclis üyelerini de bekleriz.  Seçip gönderdiğimiz meclis üyeleri  geçmişte nelerle oynamışız  görsünler.. Gerek meclis üyeleri ve gerekse daire müdürleri arasında  muhakkak çocukluklarında bu oyunlarla oynamış arkadaşlarımız vardır veya en azından babaları oynamıştır. Bayramca çocukları, Darahta çocukları, Çiğdem çocukları, İnkur çocukları Tekkiraz çocukları tentürük ve pıtık oynarlar mıydı, oyunları oyuncakları nelerdi?  Onların da oynadıkları muhakkak bizim bilmediğimiz oyunları vardı, gelsinler gelecek yıl onları da oynayalım.

Arpacıoğlu çocukluğunda neyle oynardı, hangi oyunları severdi?  Bekir Şimşek en hızlı tentürükçüydü çocukluğunda.. Kemal Çöp çocukluğunu nerede ve nasıl geçirdi neyle oynardı? İrfan Şahin çocukluğunda nerelerdeydi? Sevdal Paşa,  çocukluğunda da böyle göbekli mi idi.. Gözlük takar mıydı, en çok hangi oyunu severdi.  Atmacazade Arif Bey’in son yaptığı tasarımı da kendisine ait olan parkı beğendim. Özellikle tabanda kullandığı taş ve döşeme şekli hoş. İşte bütün Ortaçarşı böyle olmalıydı onu da tentürüğe bekleriz.

Kalafatzade Aptullah Paşa çok yakın tanıdığım çok eski dostlarımdır. Çocukluğunda “Karılar Pazar”nda bizi çok seyretmiştir tentürük oynarken.

Temizlik müdürü de bu oyunların yabancısı değildir.. Ama Yalıkahvesi kumsalı ve Kadılar yokuşunda biten otlar ve molozlar dikkatinden kaçmış olmalı..Amca oğlu paralardan sorumlu Nazım Paşa paranın başında sıkı dursun, oyuna moyuna gelmesin..

Fen müdürü şehzade Orkun’un babası okul arkadaşımdır ve bir bağlama virtüözüdür, tentürüğü babası bilir.

Diğer daire müdürdü arkadaşları ismen tanıyorum,  onları da gelecek yıl kesin bekliyor ve aramızda görmek istiyoruz,  amaç, paylaşmak mutlu olmak ve birlikte yaşadığımız bu şehirde bizi yönetenleri kapalı kapılar ardında korumalardan geçerek değil, caddede, sokakta,  oyunda, sabahları Feneraltında Fokfok’ta Aynikola’da  denizde  ve  yanıbaşımızda görmektir..

Ramazan Bayramınız Kutlu Olsun..



Bu Haber 520 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Başlık : Tentürük Tarih : 17 Eylül 2009 / Pazar Üye Adı :
Sayın Karaduman,sırf tentürük ve pıtık oyunlarına hasretimden bu sene festivale katılma düşüncem vardı.Ne yazık ki yapılmadı.Tentürüke,döndürük dendiğini ilk kez sizden öğrendim.Sizin de belirttiğiniz gibi Ünye dışında topaç dendiğini biliyorum.Yine Ünye dışında hiç çivilisini görmedim.Gördüklerimin tamamı gabaralıydı.Tentürüklerimin çivisini hep kendim yapardım.Eski eyeler bize düştüğünden yaparken çok uğraşırdım.Dim içinden yaylana yaylana çıkan,almaşarına veya yarmasına atılan tentürükleri hatırlar gibiyim.Tentürük kelimesini bir çok sözlükte de bulamadm.Ben size başka bir benzetme de yapayım.Van Gölünün kuzeyindeki Tendürek dağımızı bilirsiniz.Hala sönmemiş bir volkandır.Görünüşü ters çevrilmiş tentürük gibidir.Bizim tentürüklerimizin üst kenarından çentikler açıldığında büyük bir uğultuyla dönmeye başlarlar.Sanırsın sanki aktif bir volkan.İsimler de çağrıştırıyor.Ben dilci değilim uyduruyorum işte.Yalnız şunu iyi biliyorum Doğu Anadoludaki dağ,yayla vs isimler öz türkçedir.Tentürükün ve tendürekin ne anlama geldiğini; halen İzmirde ikamet eden,proto türkçeyi ve Asya'da halen konuşulmakta olan Türk dillerini çok iyi bilen Kazım Mirşen'den öğrenmenin mümkün olduğunu sanırım.Bu vesileyle size ve oyunlarımızı yaşatma gayreti içinde olan insanlarmıza selam ve sevgilerimi sunar,sevimli kavgalarının hiç bitmemesini dilerim.
BU YAZARIN DAHA ÖNCEKİ YAZILARI