Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/unyekent.com/httpdocs/conn/level.php on line 31
ÜNYE Kent Gazetesi >>> KENTTE HABERİN MERKEZİ ll BİZDEN HABER VAR......
 
17 Mayıs 2017 Pazar
YAŞAR KARADUMAN
Ünyelilerin Kökeni -Oğuzlar ve Çepniler-

Ünye ve çevresinde köylerde yaşayanların kökeni çoğunlukla Oğuz Türklerine dayanmaktadır. Ünye’de Türklerden önce yaşamış ulus ve kavimlerden kimse kalmamıştır..

Ermeniler 1915, Rumlarda 1924 yılında gidince Ünye tamamen Oğuz ve Çepni Türkleri kökenli halkın yaşadığı yer olmuştur.

Konuyu daha iyi kavramak için Oğuz Han, diğer adı ile Mete Han’la başlamak istiyorum.

 

Oğuz Han

Büyük Hun İmparatorluğu’nun kurucusu Oğuz Kağan, M.Ö. 234 yıllarında doğmuştur. Babası Türk Hakanı Teoman, annesi Ay Kağan’dır  (Ay-Han) bazı tarihi kaynaklar Oğuz Kağan ile Mete Han ve Alp Er Tunga’nın aynı kişi olduğunu yazarlar. 

Oğuz adı, babası tarafından verilen adıdır. Mete ise, Çin kaynaklarında Oğuz Kağan’ı belirtmek için kullanılan addır.

Oğuz Han’ın GÜN HAN, AY HAN, YILDIZ HAN, GÖK HAN, DAĞ HAN, DENİZ HAN adında  altı oğlu oldu ve altı oğlun her birinin de dört oğul olmuş bu yirmi dört torundan yirmi dört Türk Boyları meydana gelmiştir.

GÜN-HAN,  Oğuzun en büyük oğludur, Günhan’ın da dört oğlu oldu adları: KAYI, BAYAT, ALAEVLİ, KARAEVLİ.

AY- HAN,  Oğuzun ikinci oğludur ve onunda; YAZIR,  DÜĞER, DODURGA, YAPARLI, adında dört oğlu oldu.

YILDIZ- HAN,  Oğuzun üçüncü ve oğludur, onun da oğullarının adı; AVŞAR, KIZIK, BEGDİLİ, KARKIN’dır.

GÖK- HAN,  Oğuzun dördüncü oğlu olup oğulları BAYINDIR. BEÇENE ÇAVULDUR ve ÇEPNİ’dir.

DAĞ- HAN beşinci oğul, çocukları; SALUR, EYMÜR, ALANYUTLU, ÜREGİR.

DENİZ- HAN  altıncı ve son oğul olup çocukları IĞDIR, BÜĞDÜZ, YIVA, KINIK tır.

 

 

24 Oğuz Boyu

Oğuz Kağan yurdunu oğulları arasında paylaştırdı  ve oğullarını ikiye bölerek üç oğluna Üçoklar ve diğer üç oğluna Bozoklar adını verdi. Oğuz’un altı oğlu, böylece Boz-Ok ve Üç-Ok olarak iki kola ayrıldı

Oğuz Kağan, çocukları içinde en büyüğü ve kutlusu olarak kabul ettiği Gök Han’a da, kendisinden sonra tahta geçmesini emretti ve  M.Ö. 174 yılında öldü..

 

Türk tarihinde Oğuz Han'ın altı oğlundan her oğuldan dört olmak üzere 24 torunun soyundan gelen oymak ve beylikleri kendi adları anıldı.

 Yirmi dört Oğuz boyu böyle meydana gelmiştir. Bu boyların her birinin ayrı işareti, simgesi ve bayrağı vardı. Bir kargaşaya meydan verilmemesi için vefatından sonra yerine en büyük oğlu Gün- Han  geçer ve bu yirmi dört oğula birer, birer işaret ve birer damga verilir.

Bizim konumuz, yirmi dört torundan Üç Oklar’ın en büyüğü olan Gök Han’ın dördüncü oğlu Çepnidir.

Çepni Boyu

Çepni, 24 Oğuz Boyundan 21 cisinin  adıdır.  Çepni, “Nerede düşman görse durmayıp savaşan Bahadır demektir. Çepniler Anadolu'ya ilk olarak Danışment Gazi önderliğinde Büyük Selçuklu İmparatorluğu döneminde gelmişler,  Danışmentlilerle birlikte Anadolu'da Haçlılara karşı savaşan ilk Oğuz Boyudur..

Genel olarak Samsun, Amasya, Tokat ve Ordu gibi illerimizin ilçelerinde hüküm süren Tacettinoğulları, Hacıemiroğulları, Kubatoğulları gibi tarihte "Canik Beylikleri" olarak geçen bu beylikleri Çepniler kurmuşlardır.

 ÇEPNİ  soyundan gelen boyun simgesi SUNKUR’dur (Sungur  kuşu) doğan ve atmacayı ifade eder..  

Osmanlı İmparatorluğu bunlardan en büyük oğul GÜNHAN’ın oğlu “KAYI”nın soyundan olan “KAYI” boyundan, Selçuklular ise KINIK boyundan çıkmışlardır.

Çepni Boyu Karadeniz bölgesinin Türkleşmesinde önemli rol oynamışlardır.

Ünye ve çevresindeki köylerde yaşayanlar Oğuz Han’ın torunu ÇEPNİ’nin soyundan gelmektedirler.  Niksar’ı başkent yapan Danişmentli Beyliği içindeki Çepniler 1150 yıllarında Ünye ve çevresini fethederek buraları kendilerine yurt edinmişlerdir.

 

Ünye’deki Çepni Köyleri

Ünye’de ilk gelen Oğuz boyları önce sahile yakın yerleri yurt tutmuşlar fakat buraların denizden gelen saldırıya açık olduğu görünce birkaç kilometre yukarılara taşınmışlar ve kurdukları köylere   kendi adlarını vermiştir. Bu isimler bugün halen yaşamaktadır.

Bunlardan en meşhurları halen Ünye’nin en büyük köylerinden biri olan “Saylan”dır, diğer isim boy ve köy adlarına gelince:

Balağuz, Alamanan”  Bayramca,  Cinis, Cimbis, Corgi, Milan, Gökbey, Göbeğ,Göbü, Hüsamlı, Encürlü, Kelengerlü,  Ketsen, Kurna, Caferlü, Küplü, Mahyalu, Nazır, Nazurlu, Nadurlu, Saraç, Saraçlu, Şuruş,  Şahna, Şıhna, Lahna, Bozulus, Sülübeg, Turmuşlu, Yazman, Yazmanlu, Yomalu, Karaöy, Karlı, Kargı, Ballık Yağbasan, Yavi, Dizdar  gibi bugün dahi yaşan yöre ve köy isimleri  buralara yerleşen oymak ve aşiretlerin  isimleridir.

 

Malazgirt savaşından sonra Anadolu’yu  yurt edinmeye başlayan Türk boyları yerleştikleri her yere Türkçe ad vermişlerdir. En yoğun olarak, Antalya-Denizli-Isparta 200.000 çadır, Kütahya-Eskişehir  (30.000 çadır), Kastamonu bölgesi 100.000 çadır, olarak gelmişlerdir.  

Bizim konumuz olan Çepniler ise 200.00 çadırla Sinop-Rize arasına yerleşmişlerdir. Tarihi kayıtlarda Çepniler, Ünye Oinoe (Kalibia) yöresini 1150 yıllarında fethetmişlerdir,  başlarındakiler de bugün Ünye’deki Bayramca mahallesine adını veren Bayram Bey ailesidir. Bayram Bey Ünye’ye 6000 çadırla gelmiştir.

Karadeniz’de ise,  Çepniler, Sinop Samsun Ünye,Akkuş, Ordu, Giresun bölgelerinde yoğun olarak yaşamaktadırlar. Orta Asya’dan getirdikleri Türkmen ve Oğuz özelliklerini kaybetmişler, bulundukları coğrafyaya uyum sağlayıp asimile olmuşlardır.  

Şalpazarı ilçesin de bir miktar yemek kültürü, kıyafetleri canlı tutulmaya çalışılmaktadır. İslamiyet ten önceki dinleri Şamanizm den getirdikleri birçok bir şeyi halen yaşatmaktadırlar.

 

Keşkek, Çepnilerden gelen bir yemek..

Keşkek Çepni’lerin Ortaasyadan getirdikleri bir yemektir. Eski Türklerde kışlık erzak hazırlığı vardı. . Keşkek de kışlık erzaklar içinde yer almaktadır, Keşkek bir nevi pilâvdır. Kabuğu soyulmuş arpa, kuru fasulye veya nohut, haşlanmış et, tuz ve su ile yapılır, düğünlerde, sünnet düğünlerinde ve değişik eğlencelerde yemek olarak ikram edilir.

Çepni Türkleri tarihe Keşkek yemeğinden başka bir de Bayram Hediye etmişlerdir. Mayısın yirmisinde kutlanan Mayıs Yedisi Bayramının bir adı da  Çepni Bayramı olarak bilinir.

Bir dönem Atatürk’ün Muhafız Alayı komutanlığını ve koruması Giresunlu Topal Osman Ağa ve takımı Çepni Boyuna mensupturlar.

 

 



Bu Haber 711 Kişi Tarafından Okundu.
YORUMLAR
Bu Yazıya Yorum Bulunmamaktadır. İlk Yorumu Yapan Siz Olun.
BU YAZARIN DAHA ÖNCEKİ YAZILARI