Oğuz Han’ın torunlarından yirmi dört Oğuz boyu meydana gelmiştir. Bu boyların her birinin ayrı adı ve unvanı vardı.
GÜN-HAN, Oğuzun en büyük oğludur. Günhan’ın dört oğlu vardı: Kayı, Bayat, Alaevli, Karaevli.
AY- HAN, Oğuzun ikinci oğludur ve onunda; Yazır, Düğer, Dodurga, Yaparlı, adında dört oğlu oldu.
YILDIZ- HAN, Oğuzun üçüncü ve oğludur, onun da oğullarının adı; Avşar, Kızık, Beğdili, Karkın’dır.
GÖK- HAN, Oğuzun dördüncü oğlu olup oğulları Bayındır. Beçene Çavuldur ve Çepni’dir.
DAĞ- HAN beşinci oğul, çocukları; Salur, Eymür, Alayuntlu, Üregir.
DENİZ- HAN altıncı ve son oğul olup çocukları Iğdir, Büğdüz, Yıva, Kınık tır.
Oğuz’un Han daha hayatta iken oğullarını Bozoklar ve Üçoklar diye ikiye ayırdı. Vefatından sonra yerine en büyük oğlu Kün- Han (Günhan) geçer. Bir kargaşaya meydan verilmemesi için bu yirmi dört oğula birer lâkap, birer işaret ve birer damga verilir. ÇEPNİ’nin simgesi SUNKUR’dur (Sungur kuşu) doğan ve atmacayı ifade eder..
Oğuzlar’ın Müslümanlığı kabul etmelerinden sonra bu oymaklara genel olarak Türkmen denilmeye başlanır.
Osmanlı İmparatorluğu bunlardan en büyük oğul GÜNHAN’ın oğlu “KAYI”nın soyundan olan “Kayı” boyundan, Selçuklular ise Kınık boyundan çıkmışlardır.
Dördücü oğul olan GÖKHAN’ın oğullarından “ÇEPNİ”nin soyu, Çepniler ise Karadeniz bölgesine gelmişler ve buranın Türkleşmesinde önemli rol oynamışlardır. Ünye ve çevresindeki köylerde yaşayanlar Oğuz Han’ın torunu Çepni’nin soyundan gelmektedirler. 1100 yıllarında Ünye ve çevresini fethederek buraları kendilerine yurt edinmişlerdir.
GÖKHAN’ın soyundan gelen “Beçeneler (Peçenekler) den bir kol bugün Moldovya’da yaşamakta olup Hıristiyanlığı seçmişlerdir. Kendilerine GÖKOĞUZ (Gagauz) derler.
Ünye’de ilk gelen oğuz boyları önce sahile yakın yerleri yurt tutmuşlar fakat buraların denizden gelen saldırıya açık olduğu görünce birkaç kilometre yukarılara taşınmışlar ve buralara kendi adlarını vermiştir. Bu isimler bugün dahi yaşamaktadır. Bunlardan en meşhurları halen Ünye’nin en büyük köylerinden biri olan “Saylan”dır. Diğer isim boy ve köy adlarına gelince:
Balağuz, Alamanan” Bayramca, Cinis, Cimbis, Corgi, Milan,Gökbey Göbeğ, Hüsamlı İncürlü, Kelengerlü, Ketsen, Kurna, Caferlü, Küplü, Mahyalu, Nazır Nazurlu, Saraç, Saraçlu Şuruş, Şahna, Şıhna, Lahna Bozulus, Sülübeg, Turmuşlu, Yazman, Yazmanlu, Yomalu, Karaöy, Karlı, Kargı, Nadur, Nadırlı, Göbü gibi bugün dahi yaşan yöre isimleri buralara yerleşen oymak ve aşiretlerin isimleridir.
Malazgirt savaşından sonra Anadolu’yu batıya doğru Anadolu’yu yurt edinmeye başlayan Türk boyları yerleştikleri her yere Türkçe ad vermişlerdir. En yoğun olarak, Antalya-Denizli-Isparta 200.000 çadır, Kütahya-Eskişehir (30.000 çadır), Kastamonu bölgesi 100.000 çadır, olarak gelmişlerdir. Bizim konumuz olan Çepniler ise 200.00 çadırla Sinop-Rize arasına yerleşmişlerdir. Tarihi kayıtlarda Çepniler, Ünye Oinoe (Halibia) yöresini 1100 yıllarında fethetmişlerdir, başlarındakiler de bugün Ünye’deki Bayramca mahallesine adını veren Bayram Bey ailesidir. Bayram Bey Ünye’ye 6000 çadırla gelmiştir.
Karadeniz’de ise, Çepniler, Sinop Samsun Ordu Giresun bölgelerinde yoğun olarak yaşamaktadırlar. Ortaasya’dan getirdikleri Türkmen ve Oğuz özelliklerini kaybetmişler, bulundukları coğrafyaya uyum sağlayıp asimile olmuşlardır. Şalpazarı ilçesin de bir miktar yemek kültürü, kıyafetleri canlı tutulmaya çalışılmaktadır. İslamiyet ten önceki dinleri Şamanizm den getirdikleri birçok bir şeyi halen yaşatmaktadırlar.
Keşkek Çepnilerden gelen bir yemek..
Keşkek Çepni’lerin Ortaasyadan getirdikleri bir yemektir. Eski Türklerde kışlık erzak hazırlığı vardı. . Keşkek de kışlık erzaklar içinde yer almaktadır, Keşkek bir nevi pilâvdır. Kabuğu soyulmuş arpa, kuru fasulye veya nohut, haşlanmış et, tuz ve su ile yapılır, düğünlerde, sünnet düğünlerinde ve değişik eğlencelerde yemek olarak ikram edilir.
yasar.karaduman@gmail.com
