HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
  • Kullanışlı
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
15 Ağustos 2020 Cumartesi
Fındık Fiyatı


PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
anabolik sipariş steroid sipariş balkan pharma

YAŞAR KARADUMAN

YAŞAR KARADUMAN

CONVENTİON DE MONTREUX MONTRÖ TÜRK BOĞAZLARI ANLAŞMASI 20 TEMMUZ 1936

15 Temmuz 2020 Çarşamba Saat: 08:45


Çok bilmediğimiz ve bugüne kadar hiç gündeme gelmeyen Montrö, Türk Boğazları Sözleşmesi nedir?

Türk Boğazları İstanbul ve Çanakkale son dönemlerde çok konuşulan konuların başında yer almaktadır. Türk Boğazları Karadeniz’e kıyısı olan bütün ülkelerin dünyayla olan bağlantısı konumundadır. Boğazların güvenliğini sağlayan Montrö sözleşmesi Türkiye tarafından başarıyla uygulanmaktadır

Anlaşmanın yapıldığı Montrö İsviçre’de Leman gölü kıyısında Lozan gibi küçük bir şehirdir.. Biraz ilerideki Lozan şehrinde de Lozan Anlaşması yapılmıştı. Montrö Sözleşmesi, Fransızca adı ile “Convention de Montreux” 20 Temmuz 1936'da imzalanmıştır. Bu anlaşma ile İstanbul ve Çanakkale boğazlarının statüsü belirlenmiştir.

Ondan önce boğazlar konusu Lozan Anlaşması’nda ele alınmış ve karara bağlanmıştı. Fakat Türkiye bu kararı beğenmeyerek itiraz etmiş bunun üzerine Türk boğazlarından geçişi ve boğazlar bölgesinin güvenliğini yeniden düzenleyen Montrö sözleşmesi, 1923de Lozan’da imzalanan Boğazlar Sözleşmesinin yerine geçmiştir.
Türkiye, Lozan Antlaşmasında ile imzalanan Boğazlar Sözleşmesi’nin getirdiği kısıtlamalardan dolayı duyduğu huzursuzluğu ve anlaşmada değişiklik yapılması yolundaki isteğini ilgili imzacı devletlere bildirerek, değişiklik istemiş ve isteği kabul edilmiştir.
Lozan’da imzalanan Boğazlar Sözleşmesinin değiştirilmesi taraflarca kabul edilince İsviçrenin Montreux ( Montrö) kentinde bir konferans toplanmıştır. 20 Temmuz 1936 da imzalanan yeni Sözleşme ile Türkiyenin hakları iade edilmiş ve boğazlar bölgesinin egemenliği Türkiyeye geçmiştir.

Montrö Sözleşmesi Türkiye, İngiltere, Fransa, Sovyetler Birliği, Japonya, Romanya, Bulgaristan, Yunanistan ve Yugoslavya arasında imzalanmıştır.

Boğazlardan geçiş; barış ve savaş zamanı ile ticaret ve askeri gemiler açısından ve ayrıca Karadeniz'de kıyısı bulunan devletlerle kıyısı bulunmayan devletlere göre değişik biçimlerde hazırlanmıştır.
Boğazların askeri kontrolü ve savunma tedbirleri tamamen Türkiye'ye aittir. Bundan önceki 1923 Lozan Antlaşması'ndaki hüküm burayı askersizleştirmişti. Montrö'de en büyük isteğimiz bu hükmün değişmesiydi ve bu hakkımız tanındı.
Boğazlardan geçişi denetleyen Milletlerarası Boğazlar Komisyonu kaldırıldı
Montrö Sözleşmesi Boğazlar üzerindeki genel hakimiyetimizi sağlamıştır.


Yabancı gemilerin Boğazlardan geçişlerinde
Şu hükümler karara bağlanmıştır.

Barış Zamanında
Karadeniz'de kıyısı olmayan devletlerin ticaret gemileri serbestçe geçerler. Savaş gemileri ise, 8-15 gün önceden Türkiye'ye haber vereceklerdir. En fazla bir arada 9 gemi geçebilir. Denizaltılar, uçak gemiler ve 10.000 tondan büyük savaş gemileri ise hiç geçemezler. Sözleşmeye uyan şekilde Karadeniz’e geçen yabancı savaş gemileri Karadeniz'de 21 günden fazla kalamazlar.
Karadeniz'de kıyısı bulunmayan devletlerin barışta, denizde bulunabilecek savaş gemilerinin toplam tonajı 30.000 tonu aşmayacak şekilde saptanmıştır..
Karadeniz'de kıyısı bulunan devletler için ise ticaret gemileri serbesttir. Savaş gemileri de, 8 gün önceden bize bildirilecektir.
Savaş Zamanında
Türkiye tarafsız ise: Herkesin ticaret gemileri serbestçe geçer, savaşan devletlerin savaş gemileri geçemezler.
Türkiye savaşa katılmış ise: Her tür gemiyi geçirip, geçirmemekte kendisi karar verir dilerse boğazları herkese kapayabilir.
Türkiye Savaş tehlikesinin çok yaklaştığı durumlarda boğazları kapayabilir.
Kaynak: Atatürk Devrimleri, Montrö boğazlar sözleşmesinin sonuçları ve önemi

Montrö Boğazlar Sözleşmesi
Ana Hatları

Lozan Barış Antlaşması ile kurulmuş olan Boğazlar Komisyonu kaldırıldı ve bu komisyonun görev ve yetkileri Türk Devleti’ne devredildi.
Lozan Barış Antlaşması ile Boğazların iki yakasında askersiz duruma getirilmiş olan alanda Türkiye’nin asker bulundurması ve savunma tedbirleri alması kabul edildi.
Yabancı ticaret gemilerinin Boğazlardan her iki yönde geçişi serbest bırakıldı.
Yabancı savaş gemilerinin Boğazlardan geçişi için sınırlamalar kabul edildi.
Karadeniz’de kıyısı olmayan devletlerin Karadeniz’e geçirebilecekleri ve bu denizde bulundurabilecekleri savaş gemilerinin cinsi büyüklüğü ve toplam tonajı sınırlandırıldı. Ayrıca boğazlardan geçecek savaş gemileri önceden Türk Devletinden izin alacaktır.
Türkiye tarafsız ve savaş dışı ise savaşan tarafların savaş gemileri Boğazlardan geçemeyecektir. Türkiye bir savaşa girerse veya kendisini yakın bir savaş tehlikesi karşısında görürse, diğer devletlerin savaş gemilerinin Boğazlardan geçmesi tamamıyla Türkiye’nin isteğine bırakılmıştır.

Kaynak:
Alim ÖZTÜRK, İnkılap Tarihi.
Prof.Dr. Necmettin Akten.,75. Yılında Montrö Boğazlar Sözleşmesi.
Türk Deniz Araştırmaları Vakfı
Alıntı yapılmıştır.

 


Bu haber toplam 872 defa okunmuştur

Yazı Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Yazıya Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Yazarın Diğer Yazıları