HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
  • Kullanışlı
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
13 Ağustos 2020 Perşembe
Fındık Fiyatı


PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
anabolik sipariş steroid sipariş balkan pharma

ERCAN ARSLAN

ERCAN ARSLAN

Ünye’den Tersane-i Amireye Kendir, Tüfenkhaneye Ceviz Ağacı

23 Temmuz 2020 Perşembe Saat: 08:32

Osmanlı Devletinde Donanmanın gemi inşasında kullanılmak üzere Tersane-i Amire’nin kendir ipi ile Tüfenkhane-i Amire’nin ihtiyacı olan kundaklık ceviz ağacı levhaları’nın önemli bir kısmı Ünye Kazası’ndan tedarik edilmekteydi. Kapıcıbaşılar, Kadılar, kale dizdarları, iskele eminleri, vilayet ayanları, kur’a zabitleri,iş erleri konuyla alakalı olarak görevlendirilmişlerdi. Ünye’den 1585 yılında kendir önceki yıllara göre beklenenden az gönderilmiş Kendir Emini Abdullah’tan bunun sebebi sorulduğunda 12 Eylül 1585 tarihli cevabi yazıda yağmurun o sene az yağması gerekçe gösterilmişti.

Ünye ve köylerinde tarlalardan söküldükten sonra kendir havuzlarında ıslatılıp soyulan kendir telleri çiftçiden satın alma yoluyla temin edilmekteydi. Satın alınan kendirin ücreti kimi zaman Diyarbekir Mukataasından karşılanıyordu. Ünye’den ne kadar kantar kendir tedarik edilip Tersane-i Amire’ye gönderileceği 10 Eylül 1643 tarihli Canik Livası kendir hasları defterinde kayıtlı idi. Merhum Ömer Paşa zamanında Ünye sakinlerinden Hacı isimli kişi Fatsa ve Ünye’den Tersane-i Amire’ye altı bin kantar kendir teli vermesi icap etmekteyken halen göndermemiş, durum Canik Livası Kendir Mübayaa Memuru Kapıcıbaşı Ahmet Ağa’ya emirname ile 23 Ocak 1698’de bildirilmiş ve kendirin gönderilmesi sağlanmıştı (BOA. İE. B.H.)Zaman zaman bazı şahısların kendir satışına engel oldukları da görülüyordu. 7 Eylül 1716’da Veli Derviş ve İsmail isimli şahıslar böyle bir teşebbüste bulunmuşlar, bu kişilerin bölgeden idari ve askeri tedbirlerle uzaklaştırılmaları gerektiği belirtilmişti.

Kendir ipleri Canik Sancağındaki Tersane ocaklığı olan Ünye ve Fatsa iskelelerinden yüklenip gönderiliyordu. Ünye kadısı Yusuf Efendi 2 Haziran 1707’de Derviş Reis’in malum miktar kendiri İstanbul’a ulaştırmak üzere gemisine yüklediğini başkente bildirmişti. Kendir sevkiyatı kış aylarında hava muhalefeti nedeniyle deniz yoluyla değil karayoluyla yapılıyordu. Bu iş için Mekkâri (nakliye)davarları kiralanmaktaydı. Osmanlı Devletinde 19.Yüzyılda haslardan gönderilen kendirlerin Avarız ve Bedel-i Nüzul Defterleri’ne de yazıldığı 26 Mart 1838 tarihli kayıttan anlaşılıyor.Ünye Kazası ve köylerinden satın alınan kendirlerin muhafazası için Ünye’de devlete ait bir kendir mahzeni bulunmaktaydı. Ancak zaman içinde eskimiş ve tamire muhtaç hale gelmişti. Trabzon vilayeti ve Başkent arasındaki yazışmalardan bu mahzenin tamiri için mimar görevlendirildiği ve kendisine harcırah bağlandığı anlaşılıyor.

Özellikle savaş dönemlerinde donanmamız için hayati öneme sahip kendirlerin süratle gönderilmesi gerekmekteydi. Bahriye Nezareti tarafından 30 Ekim 1867 tarihli yazıda konunun ehemmiyeti tekrar vurgulanmıştı (BOA. MKT. MHM. 392-67). Ünye’deki köylerden kendir temini veihracatı için Gayri Müslimlerden konuya müdahil olanlar çıkıyordu.28 Eylül 1867 de İngiliz Tüccar Villiam’ın Ünye ve havalisinden parayla kendir satın aldığı,ancak ihracat belgesinin olmadığı dolayısıyla kendisine müsaade edilmeyeceği bildirilmiş,Tüccar Villiam bunu protesto etmiş ancak bir sonuç alamamıştır. Başkentten yapılan açıklama da Tersane-i Amire için gerekli olan kendirin ihracatına müsaade edilmeyeceği vurgulanmıştır.24 Temmuz 1870 tarihinde İranlı tüccar Agop ‘un bu işle ilgilendiğini görüyoruz (BOA. HR. MKT.677-73).

Ünye’den ayrıca Tüfenkhane-i Amire’de üretilen Harbelü Alayanma Tüfenklerde kullanılmakta olan kundaklık ceviz ağacı levhaları da temin edilmekteydi. Konumuzla ilgili olarak II. Mahmud dönemine ait 9 Mayıs 1834 tarihli bir yazışmada Ünye’den üç yüz adet kundaklık ceviz ağacı levhası gönderilmesi istenmekteydi(BOA. C.AS.453). Gönderilecek ceviz levhaları çürük,çarık,eğri,çarpık olmayacaktı. Özellikle temiz ve budaksız olmaları önem arzetmekteydi. Yeniçeri Ocağı’nın 1826’da lağvedilmesi üzerine oluşturulan Asakir-i Mansure-i Muhammediye birlikleri’nin tüfek kundağı ihtiyacının bir bölümü de Ünye’den karşılanacaktır.

Osmanlı Devleti’nde donanmanın ihtiyacı olan kendir’in ve ordunun tüfek ihtiyacı için gereken kundaklık ceviz ağaçlarının Ünye Kazası köylerinden temin edilmesi Ünye’nin Osmanlı Ordusu için önemli bir lojistik malzeme tedarik merkezi olduğunu göstermektedir. Bu manada üretim sektörü, arz, talep durumu dikkate alınarak, temel geçimi tarım ve hayvancılık olan Ünyeli çiftçilerin devlet nezdinde stratejik bir görev ifa ettiklerini söylemek mümkündür.1926 yılında İbrahim Mesud Bey’in Kaymakamlığı döneminde yalnızca Ünye Kazası’nda beş yüz dönüm arazide otuz dört bin kilogram Kenevir üretimi yapılırken bunun otuz bin kilogramı ihraç edilmekteydi (DS.1926).


Bu haber toplam 880 defa okunmuştur

Yazı Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Yazıya Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Yazarın Diğer Yazıları