HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
  • Kullanışlı
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
22 Ekim 2020 Perşembe
Fındık Fiyatı


PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
anadolujet telefon pegasus telefon thy iletişim

ERCAN ARSLAN

ERCAN ARSLAN

Ünye Kadı Sicillerinde Çocuk ve Kadın Hakları

24 Eylül 2020 Perşembe Saat: 09:40

Ünye Kadı Sicilleri (1813-1872arası mahkeme kayıtları) incelendiğinde çocuk ve kadın haklarına dair çok önemli verilere ulaşmak mümkündür. Yazımızda Osmanlı Devleti’nin bahse konu yıllarına ait Ünye Kadı Sicillerinden yaptığımız örneklemlerle çocuk ve kadınların mahkeme önündeki hukuki durumlarına ışık tutmaya çalışacağız.

22 Ocak 1819’da Atik Süleyman Paşazade İbrahim Bey  malı olan hamamın yarısını eşi Emine Hanım’a 10 Bin kuruşa satmış, diğer yarısını ise vakfeyleyip Emine Hanım’ı bu vakfın yönetimine  Mütevelliye  olarak görevlendirmişti. Harcama yetkilisi olan Emine Hanım vakıf gelirlerinden yıllık 70 kuruşu Mekke ve Medine’deki fukaralara, 20 kuruşu Yeni Medrese Müderrisine,20 kuruşu Eski Medrese Müderrisine,20 kuruşu Ünye Müftülüğü’ne, 20 kuruşu Büyük Cami’ye,20 kuruşu Yeni Cami’ye,15’er kuruşu üç adet başka camiye,10’ar kuruşu Ünye’deki üç adet mescide toplamda 245 kuruşu harcamak üzere görevlendirilmişti (ÜKS.h,36).Bir başka hükümde Orta Mahalle’de ikamet etmekte iken vefat eden Ağacıkoğlu Yazıcı Osman’ın yetimleri Mustafa ve Fatma’ya önce amcaları Hasan Ağa onun vefatıyla da Seyyid Yazıcı vasi olarak atanmıştır. Çocuklardan Mustafa’ya 1178 kuruş, Fatma’ya ise 589 kuruş para intikal etmişti. Bu paraların işletilerek faiziyle birlikte muhafazasına ise çocukların anneleri 26 Aralık 1822’de vasi tayin edilmişti. 13 Ocak 1828’de Çamurlu Mahallesi’nde Kandazoğlu Ahmet’in eşi  Basbas kızı Hanım, kardeşi Usta Bekir’de 200 kuruş alacağı olduğunu beyan ederek, mahkemece bu paranın alınmasını sağlamıştı(ÜKS.h,146). 4 Haziran 1829’daBurunucu Mahallesi’nde ikamet ederken kaybolan Fendioğlu Zekeriya’nın bir süre sonra eşinin de vefat etmesi üzerine  küçük yaştaki oğlu Mehmet yetim ve öksüz kalmıştı. Bakacak kimsesi olmadığı için Mehmet teyzesinin eşi Hacı Derviş Hasan tarafından himaye altına alınmıştı. Ünye Kadılığı devreye girerek şayet isterse Hacı Derviş Hasan’a, Mehmet’in ihtiyaçları için günlük 10 kuruş nafaka bağlanılabileceğini belirtmişti(ÜKS,h,157). Burunucu Mahallesinden Satıroğlu Yazıcı Mehmet vefat edince  yetimleri Ali ve Hasan üzerlerine anneleri Ümmügülsüm Hanım vasi tayin edilmiş, her biri için günlük kırkar para nafaka verilmesi kayıtaltına alınmıştı (ÜKS.h,751) 26 Eylül 1833 tarihli kayıtta ise Fenaris göçebelerinden Deli Kafir’in kızı ile İlimdağından Hacı oğlu Kirkor’un nikah ruhsatnameleri yer almaktadır.(ÜKS.h,734) 28 Ağustos 1835 tarihli bir izinnamede Çamurlu Mahallesi sakinlerinden Silahtar İsmail Ağa’nın kızı ile Cevizderesi kazasının Darahta köyü müderrisinin oğlu Molla Ahmet’in  nikahlarına 18000 kuruş Mihri Muaccel ile izin verilmişti (ÜKS.h,724)

Paşa kızı Gülsüm Hanım kendisine ait, hamam yakınındaki simitçi fırınını Ekim 1820’de 10 yıllığına kiraya vermişti. Fırını kiralayan Usta Ali’den peşinen 1000 kuruşu (her yıl için 100 kuruş) tahsil etmiş ve bunu şahitler Muhzıroğlu Molla İbrahim, Yazıcı Mehmet, İbrişim Ahmet huzurunda kayıt altına aldırmıştı (ÜKS,h.757). Fırının ve üzerindeki odaların bakım ve onarımı Usta Ali tarafından yapılarak harcanan 1500 kuruşluk meblağın on yıllık kira bedeli olan 1000 kuruşa karşılık sayıldığına dair Gülsüm Hanım, Usta Aliye  ilgili senet vermiştir.(ÜKS.h,764) Ekim 1834’te Bağdatlızade Hüseyin Ağa’nın kızı Fatıma Hanım, vefat eden annesi Rukiye Hanım için Saray yakınındaki şadırvanın suyolu için 50 kuruş vakfetmişti(ÜKS.h,296).  Nisan 1840’da Orta Mahalle ahalisinden Terzioğlu Ahmet Ağa’nın vefatı üzerine  mirası eşi Hatice Hanım, oğulları Mustafa, Hasan, Hafız Mehmet ve kızları Fatıma, Emine, Rukiye, Habibe arasında hisseleri ölçüsünde paylaştırılmıştı(ÜKS,h.204).

22 Nisan 1844’te Kıroğlu Feyzi’nin vefatı üzerine küçük kızı Gülsüm’e annesi Zeliha Hanım vasi tayin edilmişti. Zeliha Hanım yetim kalan kızının Yemişoğlu Ahmet’te hakkı olan 50 kuruş alacağını kızı adına tahsil etmişti (ÜKS.h,23).28 Şubat 1849 ‘da Yavi köyünden Çürüksu’da vefat eden  İnce oğlu Mehmet’in yetimlerine amcaları Mustafa vasi tayin edilmiş ve çocukların hissesine düşen 96 kuruş şahitler huzurunda amcalarına teslim edilmişti (ÜKS.h,5).

Buraya kadar örneklendirmeye çalıştığımız kayıtlar dışında Ünyeli Kadınların bizzat yaptıkları vakıf uygulamaları da mevcuttur. Bir başka yazımızın konusu olarak onlara burada yalnızca bir örnek vermekle yetindik. Görüleceği üzere Osmanlı hukuk sistemi içerisinde Ünye’de de çocukların yetim ve öksüz kalmaları durumunda vasi tayini uygulamasıyla anne ve babalarından intikal eden malları devlet tarafından güvence altına alınmıştır. Reşit olduklarında bu mallar kendilerine teslim edilmiştir. Kadınlar ise evlenme, boşanma, miras, ticaret,vakıf gibi konularda mahkeme önünde haklarını müdafaa edebilme, mülk edinebilme,satabilme gibi pek çok konuda hak sahibi idiler.Yalnızca Müslüman çocuk ve kadınlar değil, Gayrimüslim zımmiyan taifesine mensup olan çocuk ve kadınlar da kanun güvencesi ile koruma altına alınmışlardı. (Bkz.ÜnyeŞeriyye Sicilleri-8947,S.Bacacı,İ.Dağdelen,O.Doğan, İstanbul 2013) Cumhuriyet Türkiye’sinde ise bu haklara yenileri ilave edilerek çocuk ve kadınların haklarının her yönden hukuki güvence altına alınma ve  toplumda eşitlik ilkesine riayet etme gibi temel ilkelerle anayasal zemine bağlandığı görülür.


Bu haber toplam 1.028 defa okunmuştur

Yazı Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Yazıya Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Yazarın Diğer Yazıları