HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
  • Kullanışlı
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
20 Ocak 2021 Çarşamba
Fındık Fiyatı


PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
anadolujet telefon pegasus telefon thy iletişim

YAŞAR KARADUMAN

YAŞAR KARADUMAN

Plastik Dünya

12 Ocak 2021 Salı Saat: 18:34

Çocukluğumuzda bu günkü plastikten yapılan kaplar, torbalar, çantalar yoktu, henüz plastik bulunmamıştı.

Naylon diye bir şeyden bahsediyorlardı.

Önce kadınlar için naylon çoraplar çıktı ve kadınları dikişli çorap derdinden kurtardı. Daha önce bayanlar arkadan boysan boya dikişli çorap giyerlerdi, dikişli çorabın arkadan topuktan başlayan bir dikişi vardı, ayrıca bu çorabı tutturmak için bir de jartier diye bir şeyler giyerdi, jartier külotsuz çorabı lastikli şeritle iç çamaşırına tutturulmasına yarardı. Türkçeye, Fransızca (Jarretiere -çorap askısı) kelimesinden geçmişti, külotlu çorapta  henüz bulunmamıştı

Naylon külotlu çoraplar bayanları, eski dikişli çorapların arkadan dikişinin kayması ve jartier kullanma zahmetinden kurtardı. 

Naylon çorapla beraber bütün dünyada bir naylon çılgınlığı başladı, her şey naylon olmuştu.

Naylon aşklar, naylon kadınlar, naylon  kızlar, naylon sevdalar hatta şarkı bile vardı “Evlenmeyin bekarlar naylon kızlar çıkacak” diye..

Biz naylon çılgınlığı döneminde gençliğini yaşamış bir generasyonuz. Naylon kızları görmedik ama her şeyin naylonunu gördük. Biraz yan çizen kız ve erkek arkadaşlarımıza “Naylon” derdik. “Naylon Necla, Naylon Aysel” gibi.

Naylon ise İngilizce “Sahte demekti. Daha sonra naylon giysiler yapıldı, peşinden orlon, perlon bulundu, en sonunda plastiği buldular.

Annem evdeki yüzyıllık bakır kapları bir naylon çamaşır leğeniyle değişmişti de o gün genç yaşımda kalpten gidecektim.

 

Nylon, Naylon

Naylon, İngilizce nylon sözcüğünden türetilmiş isim. Düzmece, sahte anlamı katmak için kullanılır,  aslen kimyasal bir terimdir. 

O yılların en ilginç buluşlarından biri olan plastiğin özel bir türü olan naylon’un günlük hayatımızdaki rolü, her gün biraz daha artmaktadır. Giydiğimiz çoraptan elbisemizin kumaşına, kazağımızdaki yünden, gömleğimizin poplinine ve hatta içimizde donumuza kadar naylona bulaşmıktık.

Naylon, 1935 yılında kimyager Wallace Carothers tarafından Amerika’da icat bulunmuştur.

1920’li yılların sonlarında Wallace Carothers, kumaş yapımında kullanılabilecek yeni sentetik lifler üzerinde çalışıyordu. İlk naylon lifler balıkçılık oltalarında ve diş fırçalarında kullanıldı. 1940’lı yıllarda naylon, kadın çoraplarındaki ipek yerine kullanıldı.

Naylon; kömür, yağ ve doğal gazdan elde edilen kimyasallardan yapılır

 

 

Plastik Felaketi

Naylondan sonra dünyanın başına gelmiş en büyük felaket “Plastik” tir.

Marketlerde veya herkesin bir torbası olurdu plastik alış veriş çantaları bulunmadan evvel kese kağıdı vardı.  O yıllarda un, şeker, makarna, pirinç çuvallarda dökme satılır bu kese kağıtlarına konurdu, daha her şey pakete girmemişti.

Her şeyin ambalaja girdiğini 1970 yılında Almanya'ya gidince görmüş, çok şaşırmıştım. Pet şişeyi, kutu kolayı,  ambalajı orada görmüştüm. Şimdi pet şişeleri başımıza bela oldu.

Yine uzun yıllar önce benim çocukluğumda ve hatta gençliğimde alışveriş için bugünkü gibi her şeye bir “plastik torba” kullanılmaz,  alışveriş sepeti taşınırdı, daha sonraları alışveriş fileleri çıktı, hatta biraz fazla alışverişler için pazarda küfeciler olurdu.

Bir veya iki kiloluk alışverişler kese kağıtlarına konur, herkes akşam eve koltuğunun altında bir kesekağıdı ile gelirdi.

Sonraları pazarda  file kullandılar.. File uzun yıllar tuttu. Çok şey alması dürülüp bükülüp cebe konulabildiği için pratikti. Bundan başka bezden pazar torba veya çantaları kullanıldı.

 

Poşet

Son olarak halen kullandığımız plastik torbalar”çıktı. Bir de  “POŞET..” diye bir isim uydurdular. Çok kızmıştım.. Bunun Türkçesi yok muydu?

Bu kelimeyi de Fransızca'dan almıştık. Fransızlar “pochette” veya “sac de plastique”, İtalyanlar benzeri bir kelime kullanırlar “sachetto di plastica”, İngilizler “naylon baq”  veya “plastic baq “Almanlar ise bu alışveriş torbasına torba anlamına gelen “Beutel” veya “Tüte” derler. 

Kelimeyi aldığımız Fransızlar ise buna poşet demezler, genelde bizdeki plastik torba'nın karşılığı olan “sac de plastique”  kelimesini kullanırlar

Bu “plastik poşet”, plastiği bulan  kişinin dünyanın başına geçirdiği en büyük poşettir..

Doğada yüzlerce yıl sonra bile yok olmayan bu madde son çıkan haberlere göre su şişelerinde kanser yapıyordu. Atık plastikten yapılan kanserojen siyah poşetlerin kullanımı ülke genelinde yasaklandı. Atık maddelerden üretilen renkli plastik poşetlerin, gıda maddeleri ile doğrudan temas etmemesi gerektiği konusunda tüketiciler uyarıldı,

 

 

 

Kanser mi yapıyor?

Bazı süt ve meyve suyu firmaları karton kutu kullanmaya başladılar. Henüz açıklamadılar ama bütün plastik türleri galiba kansere neden oluyordu,

Pet şişelerdeki su, kola ve meyve suyunu en kısa zamanda tüketin, plastik kaplarda yemek tutmayın, alışverişlerde plastik torba kullanmayın ve plastik kapta hiçbir şey sarıp saklamayın, plastik bardakla  çay içmeyin” diye uyarılar yapıldı.

Naylondan sonra dünyayı saran plastik çılgınlığı bütün bu uyarılara rağmen önlenemiyor.

Bir zamanlar annem raflarındaki  dedelerimden kalan tarihi değerdeki bakır kapları ve sinileri renkli plastiklerle bire bir takas etmişti.

Annem gibi birçok kişi plastik eşyaların renkli görünümüne kanarak evlerindeki dede - baba yadigarı bakır kapları verdiler yerine plastik aldılar.

Özellikle mutfakta bu kapları kullanmayın, içinde bir şey saklamayın ve sıcak yemeklerle temas ettirmeyin, çocuklarınıza bu kaplarda yemek ve içecek vermeyin. Bebeklerin biberonu için cam olanı tercih edin.

Son günlerde plastik su şişelerinde kansere neden olan naylon parçacıkları tespit edilmiş diye bir haber vardı basında..

Sağlık çok önemlidir..

 

 Her yıl denizlere 8 milyon ton plastik atıldığı belirtiliyor. Denizlerdeki plastik atık miktarının 150 milyon ton olduğu ileri sürülüyor. Bunun 10 yıl içinde 250 milyon tona çıkacağı hesaplanıyor.

Plastik atıktan olumsuz etkilenen canlı türünün 400 olduğu düşünülüyor. Başında da insan geliyor.

Denizlere atılan plastik atıkları deniz canlıları yiyor. İnsanın tükettiği balıklar plastik yiyor, deniz kuşlarının yüzde 60’ı ve deniz kaplumbağalarının tamamı plastik yiyor.

 Doğada çözünme süreci 400 yıldan daha uzun bir zaman alıyor.

Plastik atıklar konusunda insanoğlunun şu an genele yayılacak kesin bir çözüm önerisi yok.

Daha önce yayınlanan bu makale güncellenmiştir.


Bu haber toplam 890 defa okunmuştur

Yazı Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Yazıya Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Yazarın Diğer Yazıları