HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
  • Kullanışlı
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
9 Mart 2021 Salı
Fındık Fiyatı


PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
anadolujet telefon pegasus telefon thy iletişim

ERCAN ARSLAN

ERCAN ARSLAN

Ünye’de Büyük Çarşı Yangını (1904)

3 Şubat 2021 Çarşamba Saat: 17:15

Osmanlı Devleti’nin Karadeniz sahilindeki önemli ticaret ve liman kentlerinden biri olan Ünye’de ticari hayatın en canlı noktası Büyük Çarşı idi. Ünye Büyük Çarşısı kaza dâhilindeki üretilen ürünlerin haftanın belirli günlerinde satışının yapıldığı, bunun dışında pek çok farklı kalemde dükkânların bulunduğu çok önemli bir mekândı. Tarihi İpek yolunun Ünye’den Tokat, Sivas istikametine devam ettiği düşünüldüğünde şehrin limanına gemilerle gelen emtianın, kervanlar vasıtasıyla Anadolu içlerine sevki hareketli bir ticari potansiyelin varlığının deliliydi. Aynı zamanda Ünye; yerli ve yabancı ticari kumpanyaların başta kendir, tel, kereste olmak üzere limandan yükledikleri önemli ihraç ürünlerine sahip zengin bir ardiye konumundaydı. Kentin ticari potansiyelinin bizlere bir fikir vermesi açısından 5 Ekim 1830 tarihli ÜŞS.135 numaralı kayda bakmakta yarar görüyorum. Buna göre 1830’’da Ünye’de 233 dükkân bulunmaktaydı. Bunların önde gelenleri ise; 11 Ekmekçi Fırını, 15 Kahvehane, 10 Demirci, 15 Mağaza, 7 Kuyumcu, 6 Çömlekçi, 40 Terzi, 5 Dikici, 14 Tuzcu, 8 Berber, 24 Attar, 4 Kalaycı, 6 Duhancı (tütüncü), 2 Çilingir, 3 Boyacı, 4 Nalbant, 2 Abacı, 1 Çarıkçı, 2 Çakmakçı, 1 Meyhaneci, 1 Hamam, 1 Yemişçi, 1 Mumcu, 6 Bakkal, 1 Şerbetçi dükkanı ve diğer iş kollarından oluşuyordu. Ünye Büyük Çarşısındaki dükkânların denetimleri ise Muhtesip tarafından yapılırdı. Burada saydığımız dükkânlar yalnızca Türklerin değildi. Aynı zamanda kentte yaşayan Ermeni ve Rum esnaf ve zanaat erbabının da ticarethanelerdeki oranı yüksekti. Zamanla bu dükkânların sayısında ve niteliğinde artışlar yaşanmıştı.

1904’te yangın öncesinde Ünye’deki toplam dükkân ve mağaza sayısı 660 idi. 13 Aralık 1904 tarihinde çıkan Büyük Çarşı yangınında Ünye ekonomisinin önemli oranda kayıp yaşadığı anlaşılıyor. Konuyla ilgili olarak Trabzon Vilayeti Valisi Reşat Bey tarafından 15 Aralık 1904 (2 Kanun-ı evvel 1320) tarihinde Dâhiliye Nezareti Celile’sine yazılan yazıda ayrıntıları görüyoruz. Buna göre Ünye Çarşısında Takım oğlu Mustafa’nın sahibi olduğu kahvehaneyi Eyüboğlu Mehmet Ali kiracı olarak işletmekteydi. Kahvehane altındaki dükkânda 13 Aralık 1904 Salı akşamı, saat sekiz buçukta yangın başlamıştı. Yangında çarşıdaki dükkânların birbirine yakın ve bitişik olması, ayrıca çoğu dükkânın ahşap malzemeden yapılmış bulunması dolayısıyla yangının yayılması hızlanmıştı. Büyük Çarşı yangını yaklaşık dört saat süren bir mücadele ile ancak kontrol altına alınabilmiş ve söndürülmüştü. Yangın sonrası yapılan hasar tespit çalışmalarında ortaya çıkan tablo şuydu; seksen kadar ev, dükkân, fırın, ahır ve odunluklar kül olmuş veyahut kullanılamaz hale gelmişti. Yangında can kaybının olmaması ise büyük bir teselli idi. Yangın yaklaşık yirmi bin liralık maddi zarara yol açmıştı. Bu zararların giderilebilmesi için devlet desteğine duyulan ihtiyaç ortadaydı. Bu nedenle Vali Reşat Bey konuyu buraya getirerek muhakkak surette yardım yapılmasının elzem olduğunun Canik Mutasarrıflığınca da ifade olunduğunu bildirmekteydi (BOA.DH.MKT.916-41-1).Konu başkent İstanbul’da dikkatle takip edilmiş ve 17 Aralık 1904’te Dahiliye Nezaretinden Sadaret Makamına, gelen telgraf suretiyle birlikte arz edilmişti. Bundan sonraki süreçte her ne kadar yazışmalarda bir malumat elde edilemese de öyle anlaşılıyor ki Ünye Çarşısı’nda meydana gelen bu büyük yangının yaraları devlet desteğiyle sarılmaya çalışılmıştır. 1911’de Ünye’ye gelen Tanin Gazetesi yazarı Ahmet Şerif Bey Ünye Çarşısı’nda düzenli büyük dükkânlar, mağazalar gördüğünü ifade etmektedir. Bu da bizim tespitimizi doğrular mahiyettedir.

21.yüzyılın ilk çeyreğinin sonlarına doğru yaklaştığımız şu yıllarda temennimiz; kadim bir geçmişe sahip Karadeniz’in incisi Ünye’miz; tarım, hayvancılık, sanayisi ile eğitim, kültür ve turizm kenti olma vasıflarıyla, gelenekten moderne taşıdığı mirasıyla göz kamaştırıcı bir şekilde parlamaya devam edecektir.


Bu haber toplam 2.407 defa okunmuştur

Yazı Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Yazıya Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Yazarın Diğer Yazıları