HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
  • Kullanışlı
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
17 Nisan 2021 Cumartesi
Fındık Fiyatı


PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
anadolujet telefon pegasus telefon thy iletişim

MİSAFİR KALEM

MİSAFİR KALEM

Ayşe Ümmühan Fidan Argan / Yüksek Mimar / ÜNYE, TARİHİ BİR LİMAN KENTİDİR

24 Şubat 2021 Çarşamba Saat: 15:29

ÜNYE, TARİHİ BİR LİMAN KENTİDİR

Liman kentleri, tarih boyunca kültürel çeşitliliğin etkileşimini sağlamış, aynı zamanda ekonomik aktivitelerin merkezi ve kent gelişiminde önemli bir yere sahip olmuştur.

Limanlar, ulaştırma zincirinin de önemli bir bağlantısı olduğundan, endüstriyel büyümenin ve ticaretin gelişmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Limanların temeli ise; tarihte ilk iskeleye dayanır.

Ünye kenti, 17. Yüzyıldan itibaren önemli bir liman kenti olmuştur. Ünye kent kimliğinin oluşmasında kültürel çeşitlilik ve ticaretin gelişmişliği ile ilgili olarak birçok kaynakta bilgiler mevcuttur.

 1652-1659 yılları arasında Ünye'ye gelen Antakya Patriği Kitabür Rıhle adlı eserinde iskeleyle ilgili olarak:  "...XVI. ve XVII. Asırlarda Karadeniz sahillerinde en mühim ticaret iskelesi İnaos (İnavus) denilen Ünye olup, Boğdan, Eflak, Kazak ve Karadeniz havzası tüccarları Diyarbakır'dan ham ipek ve sahdiyan,[1]  Halep'ten dırayi ve mavi fula vesaire getirirler ve bu iskelede  muamele yapardı..." bilgisini vermiştir. (Argan, 31) 

 Ünye'de önemli ticaret iskelesi bulunması sebebiyle eski tarihlerden itibaren Karadeniz şehirleri arasında Ünye, ön plana çıkmıştır.  Bu iskele aracılığı ile Dünyaca önemli merkezlerle ticaret ilişkileri yapılmıştır. (şekil.1)

 

OSMANLI VAPURLARININ 6. DURAĞI ÜNYE…

 1870 tarihli Trabzon Vilayet Salnamesi’ne göre, Dersaadet’ten hareket eden Kumpanya Vapurları Trabzon Vilayeti'nin hududu olan Batum'a kadar gidip gelmektedirler. Fevaid-i Osmanlı Kumpanya Acentası vapurları her Çarşamba günü Dersaadet'ten (İstanbul) hareket ederek Ereğli, Amasra, İnebolu, Sinop, Samsun, Ünye, Ordu ve Giresun'a uğrayarak Pazar günü Trabzon’a yolcu indirdikten sonra Rize iskelesine uğrayarak Batum’a kadar gidip gelmektedir. Ünye'de Fevaid-i Osmaniye  Kumpanyası’na ait İsador isminde acente mevcuttur. (Emiroğlu, 157) 

 

Yukarıda bahsedildiği gibi 1870 tarihli Vilayet Salnamesinden de anlaşılacağı üzere; Fevaid-i Osmaniye Kumpanya vapurlarının Dersaadet'den hareket ettikten sonra 6. uğrak yerleri Ünye olduğu için, bu durum kentsel mekanda Döner Çeşme Meydanı 6. durak olarak ifade edilmektedir.

DÜZENLİ VAPUR UĞRAYAN İSKELE,  ÜNYE İSKELESİ

  1872 tarihli Trabzon Vilayeti Salnamesi’nde Fevaid-i Osmaniye Kumpanya Acentası “Mehmet Kapudan” olarak belirtilmiştir. Ünye'de Ali Kapudan Kolağası isimli liman reisi[2] bulunmaktadır. (Emiroğlu, 155, 173) 1892 tarihli Salname’de ise; düzenli vapur uğrayan iskelelerin Samsun, Ordu ve Ünye iskeleleri (Şekil.7) olduğu belirtilmiştir. (Emiroğlu, 217)

ÜNYE TERSANESİ VE ÜRETİM

        1904 tarihli Trabzon Vilayeti Salnamesi’ne göre, Ünye'de yelken gemisi inşasına büyük önem verilmekte olup, her sene 20-25 gemi imal edildiği için 200’den fazla gemi bulunduğu bilgisi vardır. (Şekil.8, 9) (Emiroğlu, 345)

 

                        Osmanlılarda ihraç veya ithal olunan emtia ve eşyanın kaydolunduğu daireye “gümrük” denirdi. Ünye Gümrüğü, 19. yüzyılın ikinci yarısında Canik Sancağı’nda Samsun ve Ordu Gümrüğü ile birlikte bulunan üç gümrükten biriydi.  Bu gümrüklere tabi olan iskeleler mevcut olup, Fatsa iskelesi Ünye Gümrüğü'ne bağlıydı. (Yolalıcı, 127) 

Tablo.1: Samsun ve Mülhakatı Gümrüklerin Aylara Ait Gümrük Hasılatı (H.1254-1257 gurus olrk) [3]

Gümrük

Adı

H. 1254

Mayıs

H.1254

Ağustos

H. 1257

Temmuz

H. 1257

Şubat

H. 1257

Mart

H. 1257

Mayıs

Samsun ve

Tevabi

5.111

17 para

6.602

15 para

5.117

39 para

8.639

20 para

11.836

13.520,5

Ordu    ve

Tevabi

910

20 para

-

502

489

638

905.5

Ünye   ve

Tevabi

1.574

846

1.224

30 para

512

2.212

929.5

Toplam

7.596

7para

7.448

15 para

6.844

29 para

9.640.5

14.686

15.355.5

            Tablo.1'de görüldüğü üzere, en fazla gümrük geliri Samsun ve tabi gümrüklerden elde edilmekte olup, sonrasında Ünye Gümrüğü yer almaktaydı. (Yolalıcı, 127-128) Ayrıca gümrüklerden elde edilen gelir olarak, Ünye Gümrüğünün geliri Ordu gümrüğünden daha fazladır.

1904 tarihli vilayet Salnamesine göre; Ünye'de vapur acentesi,  Rus acente vekili (Parishyan Artin Efendi), Fransız ve İtalya acente vekili (Öksüzyan Tatyos Efendi) bulunduğu ve Ünye iskelesine Fransız, Avusturya, Almanya, Rusya ve İngiliz vapurlarının uğradığı bilgileri yer almaktadır. Çarşamba, Fatsa  iskeleleri listede yer almamıştır. (Emiroğlu, 729, 903)

Ünye iskelesi, 20. yüzyılın başında bugünkü İşbankası'nın doğu yönüne taşınmıştır ve 1937 yılında yenilenmiştir. Günümüzde Cumhuriyet Meydanı'nın doğusunda bulunan betonarme iskele ise, 1956 yılında Bayındırlık Bakanlığı tarafından yaptırılmıştır.[4]

            Günümüzdeki Ünye Limanı'nın temeli 1986 yılında Rahmetli Turgut Özal tarafından atılmıştır. Akabinde mendirek uzatılmış ve liman olarak kullanılmaya başlanmıştır.

 

TİCARİ İSKELEDEN ÜNYE PORTA…

Tarihi bir liman kenti olan Ünye’de liman olgusunun temelleri ilk iskeleye dayanır. Dünyada Önemli limanlarda da bu böyledir. Ünye’nin ilk limanı diyebileceğimiz ticari iskele, birçok ticari yolun ortasında bulunması nedeniyle topografik olarak şanslı bir bölgede yerini almıştır.

ÜNYE LİMANI İMAR PLANLARI

2018 yılında Ünye Limanı ilave rıhtım amaçlı 1/1000 Uygulama imar planı hazırlanmıştır. Bu planlamaya konu olan alanda daha önce:

* 10.09.2003 Tarihinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca onaylı liman ve tersane alanı,

* 16.06.2005 tarihinde Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca onaylı rıhtım değişikliği Ünye Limanı “İlave Rıhtım Alanı” Amaçlı 1/1.000 Ölçekli Uygulama İmar Planı Açıklama Raporu

* 15 04.04.2006 tarihinde Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca onaylı ilave rıhtım alanı

* 31.05.2004 tarihinde Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca onaylı ek liman yeri

2018 yılı imar planı  İlk planda belirtilen fonksiyonlar; planlama alanının da içerisinde bulunduğu alan kullanımları aynen devam ederken kuzey kısmına ilave olarak liman alanı eklenmiştir.[5] Günümüzde; yeni Ünye Port için İmar Planı çalışmalarında sona yaklaşılmıştır. Ünye Port için İmar Planı çalışmaları, Ordu Büyükşehir Belediyesi ve Ünye Belediyesi tarafından yürütülmektedir.

 

Ünye Port için; ilk etapta Büyükşehir Belediyesi mülkiyetinde olan Ünye Limanında yükleme boşaltma işlemleri yapan ve süresi dolan özel firma ile sözleşme yenilenmedi.

Yükleme- Boşaltma Rıhtım Sayısı 4’e Çıkıyor

Bu kapsamda limanın 1 tane olan rıhtımı 4’e çıkarılacak. Halen 6.5 metre derinliğe sahip mevcut yükleme-boşaltma rıhtımının yanına 8 metre derinliğe sahip ikinci bir rıhtım inşa ediliyor. Limanın derinliği 10 metreye çıkarılacak.

Konteyner Alanı ve Ro-Ro, Silo Depolerı İnşa Ediliyor

Ünye Port’un ilk ayağı olan 380 dönümlük alanın ilk etapta 80 dönümlük alanı doldurulacak. Bu 80 dönümlük alanda konteyner, silo depoları, Ro-Ro alanı, dökme yük ve depolama alanı inşa edilecek.

ÜNYEPORT HAYALİ GERÇEK OLUYOR

Bu çalışmaların tamamlanmasının ardından, Ünyeport Projesi kapsamında daha açık alana yaklaşık 2500 metre uzunluğunda mendirek inşa edilecek. Derinliği 14 metre olacak limanda rıhtım sayısı arttırılacak. Ünye, Ordu ve Türkiye’nin prestij projelerinden biri olacak Ünye Konteyner Limanı (Ünye Port), tüm Karadeniz Bölgesini etkileyecek ve Türk cumhuriyetlerine hizmet verecek konteyner limanı haline getirilecektir.

Ünye Port İçin Emeği Geçen; başta Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip ERDOĞAN olmak üzere, Ak Parti Genel Başkan Vekilimiz Numan KURTULMUŞ, Ordu Büyükşehir Belediye Başkanımız Hilmi GÜLER, Ordu Milletvekillerimiz Ergün TAŞÇI, Şenel YEDİYILDIZ ve Metin GÜNDOĞDU, Ak Parti Ordu İl Başkanımız Halit TOMAKİN,  Ordu Valimiz Tuncay SONEL,  Ünye Kaymakamımız Ümit Hüseyin GÜNEY, Ünye Belediye Başkanımız Hüseyin TAVLI ve Ünye Ak Parti İlçe Başkanı ve değerli eşim Kenan Selim ARGAN’ a teşekkür ederim. 

 

Ayşe Ü. Fidan Argan

Yüksek Mimar

 

Kaynakça :

ARGAN A. Ü., Ünye Kentsel Sit Alanı Koruma Sorunları ve Çözüm Önerileri, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul,  2018

ARGAN Y. İpek Yolu ve Ünye, İstanbul 2004 s.31, Ziya ofset

EMİROĞLU K., Trabzon Vilayeti Salnamesi 1904, Cilt.22, s.863,903 Trabzon İli ve İlçeleri Eğitim, Kültür ve Sosyal Yardımlaşma Vakfı Yayınları

EMİROĞLU K., Trabzon Vilayeti Salnamesi 1872, Cilt.4, s.123, 155, 173, 199, 203 Trabzon İli ve İlçeleri Eğitim, Kültür ve Sosyal Yardımlaşma Vakfı Yayınları

YOLALICI M.E., XIX. Yüzyılda Canik Sancağı'nın Sosyal ve Ekonomik Yapısı, s.127,128  Türk Tarih Kurumu

 



<a target="_blank" style="mso-footnote-id: ftn1;" href="file:///C:/Users/%C3%B6zlem/Desktop/yar%C4%B1n%20k%C3%B6%C5%9Fe/ay%C5%9Fe%20argan%202%20SAYFA/Ay%C5%9Fe%20%C3%9Cmm%C3%BChan%20Argan%20-%20%C3%BCnye%20liman


Bu haber toplam 4.231 defa okunmuştur

Yazı Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Yazıya Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Yazarın Diğer Yazıları