HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ukrayna nakliyat belarus nakliye Moldova Nakliyat ordu reklam ajansı

TURGAY GÜVEN

TURGAY GÜVEN

100. YILINDA İNÖNÜ ZAFERLERİ. İLK ZAFERLER.

27 Mart 2021 Cumartesi Saat: 16:48

           1.ci  ( 6-11 Ocak 1921  )   ve  2.ci  ( 23 Mart-1 Nisan 1921)  İnönü  Muharebeleri”

Önceki  yazılarımızda TBMM Ordusunun  kuruluşunu  anlatmıştık. Bütün  gerçek ordular,  savaşmak  için ve  savaşın içinde  kurulur. TBMM Ordusu’da  öyledir.                                                                                                                                   Baharla  beraber   büyük bir orduyla   İzmir’e çıkıp, Ege’de  ilerleyen Yunanlılar,  gerek Ankara’da  TBMM’nin  açılarak insiyatifin Ankara  Hükümetine  geçmesi  ve  gerekse, İstanbul’dan  Ankara’ya   gizlice milletvekili, subay ve silah-cephane  geçişlerinin  artması, bir de,  bölgenin tarihsel stratejik önemi ile  Truva Savaşı gibi  Antik Yunan ata mirası duygusallığına dayanan  nedenlerle kuzeye yönelirler.1920  yaz başlarında  8 Temmuz 1920'de Bursa'yı, 12 Temmuz 1920'de İznik'i işgal   ederler. Niyetleri, güneyde  Uşak’ta ve kuzeyde  Bursa’da  büyük  birer  karargah  kurmak ve  burada  toparlayacakları güçleriyle  daha ileri harekatlara  girişmektir. Amaçları, hem İstanbul-Anadolu  ikmal  yollarını  kesmek ve hem de hazır  fırsat bulmuşken,  daha da kuzeye, İstanbul’a ulaşmaktır. Küçük  Asya Devleti.                                                                                                       

Ekim 1920’de,  Batı   Cephesinde  bulunan tüm  birlikler bir  araya  getirilerek, yaklaşık 1500-2000 kadar subay- astsubay  ve  25-30 bin kadar er ve erattan  müteşekkil bir  düzenli ordu ile,  Batı Anadolu Umum Kuvayı Milliye Kumandanlığı  kurulmuş  ve  kumandanlığına Ali Fuat  ( Cebesoy) Paşa  getirilmiştir. Ancak,  günler  çok sıkıntılı  geçmektedir. Bu arada Uşak  sükut etmiş-susmuş, askeri deyimle düşmüş,  bölge güvensiz  hale gelmiştir. Kütahya’da  düşmek üzeredir. Eskişehir’e doğru çekiliş başlamıştır. Bu başarısızlıklar  karşısında,  Çerkes Ethem,  üst komutanlarına  ve Ankara hükümetine  karşı tavırlar göstermeye  başlamış, bu arada Afyon  Karahisar’ da  tehlikeye  girmiştir.                                                                                                                 Ali Fuat Paşa’nın, Yunanlılar' ın genel taarruzu ve Çerkez Ethem Bey'in asi tavırları-faaliyetleri karşısında başarısız kalmasıyla, Batı Cephesi  Kuvvetleri zor durumda  kalmış,  bir süre sonra, Ali Fuat Paşa,  Batı Cephesi komutanlığından alınmıştır.  TBMM Hükûmeti tarafından, 9 Kasım 1920'de,  Batı Cephesi'nin iki kısma ayrılmasına karar verilmiştir. Bu karara göre Kuzey Cephesi, İzmit, Bilecik-Söğüt- Ertuğrul sancağı, Eskişehir, Kütahya sancaklarını kapsayacak ve Genelkurmay Başkanı Albay İsmet Bey (İnönü) komutasında olacaktır. Güney Cephesi ise, Afyonkarahisar, Isparta, Burdur, Denizli, Aydın, Menteşe, Antalya, Konya, Silifke, Niğde ve Adana merkez sancağını kapsayacak ve İçişleri Bakanı Albay Refet Bey (Bele) komutasında- jandarma - kurulacaktır. Bir  süre önce  Amasya’da Nurettin Paşa kumandanlığında kurulan  Merkez Ordusu derhal çalışmalara başlamış , gerek çevre illerden asker alma  ve  gerekse istihbarat  toplama yönünde  başarılı  çalışmalar  yapmaktadır. Ankara Hükümeti ,   TBMM-Merkez  Ordusu ve Batı Cephesi  Kumandanlığı hep birlikte, Yurdu  Müdaafa’ya  hazırlanmaktadır.

* 1.İnönü Muharebesi. ( 6-11 Ocak 1921)Uşak-Bursa hattını tutan General Papoulas komutasındaki Yunan Küçük Asya Ordusu,  Uşak bölgesinde, 4 tümenden oluşan  1. Kolordu ve Bursa bölgesinde   İzmir, Manisa  ve Adalar tümenlerinden oluşan 3.Kolordu olmak  üzere 7 tümenden ve bir süvari tugayından oluşmaktadır. Türk Batı Cephesi  kuvvetleri ise, kuzeyde Albay  İsmet ( İnönü)  komutasında yaklaşık 250 subay, 5 bin er,  2 bin tüfek ile birkaç makineli  tüfek ve top ile,  kuzey cephesinde  Bursa’da 4 piyade alayı, üç süvari bölüğü ve hücum taburu  ile Gökbayrak  taburundan , Kütahya’da ise 2 tümen ve  1 süvari tugayından oluşmakta,  güneyde  Kütahya ve Afyon dolaylarında Güney Cephesi Komutanlığı’na bağlı birlikler bulunmaktadır.

Batı  Cephesi  Birliklerinin Çerkes Ethem isyanı ile  meşguliyetinden istifade eden Yunan birlikleri, 6 Ocak 1921 tarihinde,   İnönü-Eskişehir istikametinde,  iki koldan taarruza geçerler. İki ordu arasındaki ilk temaslar, 6-9 Ocak  tarihleri  arasında,  örtme- tam siper karşılıklı gözetleme  ve  taktik  mücadeleler şeklinde  cereyan eder. İlerleyen Yunan kuvvetleriyle ilk  sıcak karşı temas,  10  Ocak’ta,  Eskişehir-İnönü  mevzilerinde  olur.  11 Ocak ‘ta Yunan kuvvetleri   ilk  taarruz çıkış hatlarına, Bursa’ya  geri  çekilmiştir.

Aslında, Yunanlılar’ın  acelesi vardır.  Anadolu’da,  Türk Milli  Ordusu’na  karşı elde edecekleri bir  zaferle üstünlüğü ele geçirip, ara verilmiş  olan Londra Barış Görüşmeleri yeniden başladığında,   masada güçlü olmak istemektedirler. O nedenle,  henüz  konferans hazırlıkları  sürerken hiç beklemeden  harekete  geçerler. Amaçları,  hem 1. İnönü  Muharebesindeki başarısızlığın intikamını almak,  hem de bölgedeki  Türk savaş unsurlarının güçlenmesini  önlemek, bu şekilde  stratejik  bölgeler olan  Eskişehir ve Afyon’u ele geçirerek, Ankara üzerine  yürümek ve  Ankara Hükümetin Sevr Anlaşmasını  kabul etmeye  zorlamaktır.

*İkinci İnönü Muharebesi  : ( 23 Mart-1 Nisan 1921)   Bölgedeki güçler. Yaklaşık   30 bin asker, 700 makinalı, 3 bin  hafif  makinalı,  200 top, 2 bin kılıç-süvari  ve  diğer  malzemeleriyle güçlü  bir  Yunan  Ordusu’nun   karşısında,  15 bin  asker, 235 ağır makinalı , çok az sayıda  hafif makinalı ,  100 kadar  top,  2 bin 200  kılıç-süvari  ve   diğer malzemeleriyle birlikte  Türk Batı Cephesi  Ordusu  vardır.

23 Mart 1921 günü   Uşak ‘ta bulunan  1. Yunan Kolordusu ile Afyon-Karahisar ve  Bursa’da   bulunan   3. Yunan Kolordusu, Eskişehir istikametinde iki koldan saldırıya  geçerler. Muharebenin ilk  günlerinde   hızla ilerleyen Yunan birlikleri,  24 Mart'ta Dumlupınar'ı,  27 Mart'ta da Afyon'u ele geçirirler. Eskişehir yönünde gelişen Yunan saldırısı ise, Birinci İnönü Muharebesi'nde takip edilen yoldan ilerlemektedir. Ancak, bu kez karşılarında, yine Mirliva (Tuğgeneral) İsmet Paşa komutasında, Eskişehir'de karargah  kurmuş, kuzeyden güneye  İnönü önlerinde tam siper   mevzilenmiş, düşmanı bekleyen    3 piyade tümeni ve 1 süvari tugayı ile  öncekinden daha hazırlıklı ve  daha  güçlü bir Türk ordusu  vardır.

İnönü mevkiindeki çatışmalar, 27 Mart sabahı başlar. Çarpışmanın ilk  günlerinde, yine, insan ve silah bakımından güçlü  Yunan Ordusu’nun saldırıları başarılı olmuş,  Türk birlikleri sıkışmaya  başlamıştır. Eldeki  son yedek birlikler de savaşa  sokulmuş, o en  kritik anda,  Milli Müdafaa Vekili Fevzi  ( Çakmak ) Paşa,  TBMM- Meclis Muhafız Taburu ile birlikte  cepheye gelmiş, mevzilerin savunulmasında hiçbir zaaf gösterilmediği  ve emirlerinin neticelendirilmesinde   son derece kesin davrandığı  belirlenen Cephe Komutanı İsmet Paşa'ya  destek olunmuş, kurnazlığıyla ünlü İsmet  Paşa’nın  başarılı  karşı taarruzlarıyla,  düşman güçleri geri çekilmek zorunda kalmıştır.  Yunan Ordusu’nun  geri  çekilişi sırasında, düşmanı  iki yandan  çeviren Türk Süvari Birliği, düşmana ağır zayiat verdirmiş,  Muharebe,  Türk askerinin zaferiyle  sonuçlanmıştır.

Zafer,  Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa tarafından, bir  telgrafla  1 Nisan 1921'de TBMM Başkanı Mustafa Kemal Paşa'ya duyurulur . ".. Düşman, binlerce ölüsüyle doldurduğu savaş meydanını silahlarımıza bırakmıştır.” Mustafa  Kemal’in cevabı ise,  daha  duygulu  ve daha  anlamlıdır.  "..Siz orada yalnız düşmanı değil,  milletin makus- kötü talihini de yendiniz. İstila altındaki topraklarımızla beraber, bütün vatan, bugün en ücra köşelerine kadar zaferinizi kutluyor. "  Kolay bir şey değildir, tarihi şanlı zaferlerle dolu  bu asil  millet,   üç yüz yıldan beri,  böyle bir zafere hasret gitmektedir. Darası,  daha  daha   nicelerine…

 Yunan ordusu,  güney cephesinde yaptığı taarruzda da, ilk günlerinde benzer başarılar göstermiş, Afyon’u işgal eden Yunan birlikleri, Çay-Bolvadin hattına kadar ilerlemiş  iseler de, daha sonraları Türk ordu birliklerinin azimli direnişi ile  durdurulmuş ve  Afyon şehrinden çekilmek durumunda bırakılmış,  geri çekilen Yunan ordusuna, Türk süvarileri tarafından Yenişehir ovasında ağır  darbeler   indirilmiştir. Bu zaferden sonra güç kazanılan Batı Cephesinde,   3 Mayıs 1921'de,  kuzey ve güney  komutanlıkları,  tek komutanlık altında  birleştirilir  ve  komutanlığına   Mirliva (Tuğgeneral) İsmet ( İnönü)  Paşa getirilir. Saygılarımla. Turgay Güven.

 

 

 

 

 

 

 

 


Bu haber toplam 1.225 defa okunmuştur

Yazı Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Yazıya Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Yazarın Diğer Yazıları