HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
  • Kullanışlı
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
17 Nisan 2021 Cumartesi
Fındık Fiyatı


PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
anadolujet telefon pegasus telefon thy iletişim

ERCAN ARSLAN

ERCAN ARSLAN

Ünye’de Okuma Seferberliği

29 Mart 2021 Pazartesi Saat: 17:46

Balkan Harbiyle başlayan, Seferberlik yıllarıyla devam eden, Türk İstiklal Harbi’yle neticelenen on yıllık savaşlar dönemi (1912-1922) vatan coğrafyamızın her tarafında olduğu gibi Ünye’de de erkek nüfusun erimesine sebep olmuştu. 1935 yılında yapılacak olan Umumi Nüfus Sayımına hazırlık olması bakımından 1934’te Ünye’de ve sair bazı mıntıkalarda tecrübe sayımları yapılmıştı.

İstatistik Umum Müdürlüğü’nden Başvekâleti Celile’ye: Bu ayın 24. cuma günü (Ağustos 1934) Ordu Vilayetine tabi Ünye Kazası’nda nüfus sayımı tecrübesi yapılmıştır. Muvaffakiyetle yapılan bu tecrübe sayımında elde edilen ilk netice ile 1927 senesinde yapılan tahririn neticesi ve mukayeseli tahlilleri şu şekilde idi. Ünye’de 1927 de kadın nüfus 28210, erkek nüfus 22135 idi. Toplamda 50345 olan nüfusun %56’sı kadın %44’ü erkek idi. 1934’te erkek nüfus 27857, kadın nüfus 31540 tır. Toplamda  59397 olan nüfusun % 53’ünü kadınlar  % 47 sini ise erkekler oluşturuyordu. Ünye Kazası nüfusunun senelik artış oranı binde 26’dır. Bunun ise Ünye merkezdeki oranı senede binde 8 idi. Bu sevindirici durum T.C. Başvekalet Yazı İşleri Müdürlüğü tarafından 27.8.1934 tarihinde İzmir’de bulunan İsmet Paşa Hazretlerine telgraf ile şöyle bildirilmişti: “Ünye’de İstatistik Umum Müdürü Celal Bey’den bugün gelen telgrafta, Ünye’de yapılan Nüfus Tecrübe Sayımının muvaffakiyetle başarıldığı halkın sayıma tam bir musavaat gösterdiği ve 5758’i kaza merkezinde, 53639’u nahiyelerle köylerde olmak üzere, 59397 nüfus tespit edildiğini ve bu rakamın 1927 tahririne nazaran, 9052 nüfus artış gösterdiği bildirilmektedir. Tazimlerimle arz eylerim efendim.”

T.C. Başvekalet İstatistik Umum Müdürlüğü Nüfus Şubesi tarafından 25.10.1934 tarih ve 4798/502 sayılı yazı ile Başvekil İsmet Paşa Hazretlerine, yapılan Nüfus Tecrübe Sayımlarında okuma bilenlerin yüzdesi hakkında yazılan yazı şöyleydi: Harf İnkılabının okuma bilenler adedine yaptığı tesiri anlamak üzere Ünye, Pertek, Ahlat tecrübe sayım defterlerinin okumak bilenlerine mahsus sualini tasnif ettirdim. Alınan neticeye göre okuma bilenlerin yüzde kaç nispetinde arttığı aşağıda gösterilmiştir. Ünye 1927 de %3.33 iken 1934’te %5.30 ‘dur. Pertek 1927’de %3.39 iken 1934’te %5.63 tür. Ahlat 1927’de %3.60 iken 1934’te %4.92 ye yükselmiştir. Toplamda 1927 deki oran % 3.37 iken 1934’e gelindiğinde % 5.30 lara yükselmişti. Bu istatistiğe kaza merkezleri ve köyler dâhildi. Bu nispetlere göre Ünye, Pertek ve Ahlat kazalarında okuma bilenler % 1.93 derecesinde artmıştır. Vatandaşlara sorulan Yeni harflerle okuma bilir misiniz? Suali mahiyet itibariyle halkın hiçbir endişe duymadan cevap vereceği bir sual olduğu için bu malumat tamamen itimada şayandır denilmekteydi. Ayrıca bu husus dönemin Maarif Vekili Zeynel Abidin Özmen’e de yazılı olarak bildirilmişti.

Yeni Alfabe ile Okuma-yazma Seferberliği Ünye’de Maarif Memurluğunca uygulanmaktaydı. Ünye Türk Ocağında ve Ünye Halk Fırkası binasında açılan dershanelerde görevlendirilen muallim ve muallimeler ile bu süreç etkili ve özverili bir biçimde yürütülmüştü. Zamanla açılan akşam kursları ile de uygulamalar destekleniyordu. Genç Cumhuriyetin Eğitim öğretim alanındaki inkılap hamlesi, alfabe değişikliği ile yeni bir ivme kazanmıştı. Türk Tarihini Tetkik Cemiyeti ile Türk Dilini Tetkik Cemiyetinin kurulması ise Tarih ve Dil alanındaki ilmi mesailere verilen ehemmiyetin bir neticesi olmuştu. Ünye Halkevi bünyesinde oluşturulmuş olan kütüphanede başta Nutuk olmak üzere Mimar (Arkitekt), Uyanış Mecmuaları, Adliye Cerideleri, Maarif Vekaleti Mecmuası gibi yayınlar ve değişik türdeki genel kültüre dair kitaplar ile Ünye Halkının okuma Seferberliğindeki ihtiyacı olan yeni harfli yayınlara ulaşması sağlanmaktaydı. Maarif Memuru Nazif Bey, Burhaneddin Bey, Vahap Bey, Arif Bey, Cavide Hanım, Haşim Bey, Ömer Sadık Bey Ünye’deki okuma seferberliğinin öncüleri olmuşlardır. Onuncu yıl Marşında belirtildiği gibi  “Çıktık açık alınla on yılda her savaştan, on yılda on beş milyon genç oluştu her yaştan…” Ünye Feyziye ilk Mektebi öğrencilerinden 129 nolu Neriman İzzet takip etmiş olduğu Cumhuriyet Gazetesi’nin Çocuklar için sayfasında yer alan bulmacaları doğru çözenlerden birisiydi. Gazetenin 3 Mart 1932 tarihli nüshasında ismi on adet kartpostal ödülü kazananlar içerisinde zikredilmekteydi.

(Kaynak: BCA.Muamelat Genel Müd. 24/136/14 -24/136/15, Cumhuriyet,3 Mart 1932,sayfa 5 )

 


Bu haber toplam 1.025 defa okunmuştur

Yazı Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Yazıya Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Yazarın Diğer Yazıları