HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Beğenmedim
  • Daha iyisi olabilirdi
  • Kullanışlı
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
17 Nisan 2021 Cumartesi
Fındık Fiyatı


PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Ünye Nöbetçi Eczaneleri
anadolujet telefon pegasus telefon thy iletişim

YAŞAR KARADUMAN

YAŞAR KARADUMAN

Gavakdibi Fega-Fokfok

7 Nisan 2021 Çarşamba Saat: 09:31

Ünye’nin simgeleri sayılan bu konuları hakkında fazla yazmadık, o nedenle kimse doğru bilmiyor veya  karıştırıyor. Fok fok, Fega ile, kavak ağacı çınar ile karışıyor. Bunlardan Fega artık tamamen unutulmuştur, ne olduğunu bilen çok az kişi çıkar.

Son olarak Fega ve Fok Fok’u hocamız İrfan Işık yazmıştı bende ondan bazı alıntılar yapacağım

 Fega Nedir?

            “Ünye falezleri, Dikilitaş’tan Çamlığa kadar harika oluşumlar sergiler. Fokfok ile Fega- fok balıklarının yaşadığı mağara da buradadır. Fokfok, fenere gelmeden denizin  açtığı bir kanalla iki kaya arasındaki boşluğu doldurmuş, doğal ama küçücük, uzunlamasına dar bir havuz oluşumudur..

Bu oyuntu, fırtınalı havalarda dalgalar havayı hapseder, sıkışan hava her dalga hareketinde patlayarak fokurdar. Ritmik ve düzenli patlamalar ile  fok-fok-fok diye ses çıkarır bu ses doğal olarak buraya isim olmuş ve buraya  “Fok Fok” denilmiştir, fok balıkları ile  bir ilgisi yoktur.

Geçmişte Ünye’de var olmuş Fok balıkları ile ilgisi olan yer buradan bağımsız biraz aşağıdadır onu da anlatacağız.

 

Fega-Fokların Mağarası

Burası artık unutulmuştur, kırsal kesilmeden gelip Ünye’ye yerleşenler burayı bilmezalr Ünyeli gençler çok eski yıllardan beri ve halen fok fokta yüzmeyi çok sever. Orada geçen yıla kadar boğulma olayı yaşanmamıştır. Yalnız dalgalı havalarda buraya girmek oldukça tehlikelidir.

Hababam sınıfı romanlarının yazarı Rıfat Ilgaz babasının görevi dolayısı ile Ünye’de bulunmuş ilkokulun son sınıflarını burada okumuştur. Ünye’den bahsettiği “SARI YAZMA” adlı romanında Ünye’deki çocukluk günlerini ve fok foku anlatır.

Rıfat Ilgaz:

  "Öğleden sonra mahallenin arka sokaklarından Fener'e giden yola çıktık.. Kıyıda kayaların arasında çocuklar denize giriyorlardı.  Ünyeliler'in "Fok fok" dedikleri iki kaya arasına çivileme atlayan küçük dalgıçları izledik bir süre. Ağabeyim iyi yüzücü olduğu halde, buraya atlayamayacağını söylüyordu. Ya atlarken kayalara çarparsam diye korkuyordu. Oysa ben daha geçen gün bu atlayanların arasındaydım. Bu işin zorluğu ilk kez atlamaya kadardı."

Burada yüzmek biraz bilgi ve fokfoku tanımak ister, burada deneyimli insanlar yüzer bu nedenle Rıfat Ilgaz’dan yani 1924 yılından bu yana burada ilk deniz kazası geçen yıl dalgalı havada meydana gelmiş, bir genç boğularak hayatını kaybetmiştir.

Peşinden yetkililer önlem alacaklarına Fok Fok’u yüzmeye kapatmışlar, hayatlarında hiç fok fokta yüzmemiş hatta fok fok ve Fega’nın nerede  olduğunu dahi bilmeyen şehrin belediye başkanı  çareyi böyle bularak sorumluluktan kurtulmuşlardır.

 

Fok Balıkları ve Fega

Fokfokun on metre doğusunda, dalgaların falez dibinde oyduğu ağzı dar, içi hayli geniş ve yüksek bir mağara vardır. Oraya da FEGA adı verilmiştir. Fega’nın içinde deniz, mağaranın yarısına kadar uzanır. Dibe kadar giden diğer yarısı kumsaldır.

Yaşı yetmişin üzerinde olan Ünyelilerin görüp bildiği foklar, Fokfok’un tenha ve kimsesiz olduğu saatlerin de, Fega’nın 60-70 metre önünde, birden bire su yüzünde belirirler, tedirgin, kuşkulu, son derece yavaş hareketlerle yüzerek, hiç dalmadan yaklaşır Fega’ya girerlerdi.

En son fok balığı 1954 yılında kayaklıklarda güneşlenirken görülmüş ve yukarıdan ateş edilerek öldürülmüştür. Bundan sonra fok balıklarını Ünye’de gören olmamıştır. Biz her yıl yazın bir kere  bu mağaraya gireriz

Gördüğünüz  gibi  isimlerin anlamı  ve veriliş sebepleri sizin bildiklerinizden çok farklıdır.

 

 

Çınar Ağacı ve

Gavakdibi

Ünye’de Cumhuriyet Meydanı’ndaki yaşlı çınar ağacına Ünyeliler Gavak, ve altına da Gavakdibi derler. Aslında ağacın bilimsel adı platanus orientalis (kavlağan) yani doğu çınarıdır. 

Türklerde Çınar ağacı ulu ağaç sayılır. Çınar ağacı ile ilgili birçok inanış vardır. Örneğin; ağaçların yaprakları geç dökülürse, kış geç gelir. Çınar ağacı yapraklarını erken dökerse kış sert geçecektir. Çocukların uzun ömürlü olması için yeni doğan çocukları adına çınar dikerler.

Özellikle Çınar ağaçlarının Türk toplumu için ayrı bir değeri vardır. Çınar ihtişamlı ve uzun ömürlü bir ağaçtır. Bu haliyle geçmişle gelecek arasında bir bağ kurduğuna inanılır.

 Yörükler çınar ağacını 'kavak' olarak da tanımlar.

Bazı yörelerde çınara Kavlağan ağacı da derler.

Ünyeliller bu ulu ağaca Kavak ve bulunduğu yere, yer ve yön belirtmek için kavak dibi demişlerdir.

 Bu ağacı Fatih Sultan Mehmet’in  Trabzon’un fethinden dönerken Ünye’de konakladığı bir sırada diktiği söylenir. Üzerindeki bilgilere bakınca yaşının o yıllara rastladığı görülür.

Çınar ağaçlarına, sürekli olarak kabuk tazelemesinden dolayı Anadolu’da Kavlak Ağacı adı da verilmektedir. Kavak denilmesi de buna dayanmaktadır.

Anadolu kasaba ve şehirlerinde meydanlara dikilmiş veya çevresinde meydan oluşmuş bu tür ağaçlara sık rastlanır. Osmanlı bu ağacı çok sevmiştir. Her Osmanlı şehrinde bir kavak ağacı, yanında bir cami ve yanında bir çeşme olurdu.

Bu tür  kasabalar Anadolu’da çok kalmamıştır. Ama Balkanlarda halen bu üçlü yaşatılır oralarda bazı kasabalar halen eski bir Osmanlı şehri gibidir.

Yurt dışında yaşadığım yıllarda gelip giderken anayoldan çıkar buralardan geçerdim buralarda zaman 1600 17000 yıllarında durmuş gibiydi.

Kosova’daSrenzanitsa,  Makedonya’da Skopye-Üsküp Hırvatistan, Saraybosna’da Sarayevo ve Bulgaristan’da Mestanlı gibi kasabalar halen yaşamakta ve çok turist çekmektedir, turistlerin çoğu da Türklerdir.

Fokfok, Fega, Kavakdibi hakkında gerçeğe en yakın bilgiler yukarıdakiler gibidir, sorduklarında artık bunları anlatın, bunların dışında duyduğunuz bir takım masal, hikaye, rüya gibi ve uydurma bilgileri unutun .

Kaynaklar; İrfan IŞIK-Yüksel ŞEN-Ufuk Mistepe-Osman Doğan


Bu haber toplam 385 defa okunmuştur

Yazı Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Yazıya Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Yazarın Diğer Yazıları