HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ukrayna nakliyat belarus nakliye Moldova Nakliyat ordu reklam ajansı

ERCAN ARSLAN

ERCAN ARSLAN

Ünye’de Bir Sovyet Motoru (1943-1946)

7 Eylül 2021 Salı Saat: 17:31

Rusya Federasyonu Çarlık dönemden itibaren Doğu Anadolu, Balkanlar ve Boğazlar üzerinde tarihi emelleri olan kuzey komşumuzdur. Gerek I.Dünya Savaşı gerek II.Dünya Savaşı yıllarındaki Sovyet Dış Politikası sıcak denizlere inebilme manevralarıyla doludur. Yeni Türk Devleti II.Dünya Savaşı yıllarında tarafsız kalmayı başarabilmiş, ancak savaş sonrası bu tarafsızlığını güvenlik kaygılarıyla, ABD lehine bozmuştur. Bu yıllarda Dışişleri Bakanlığımız yazışmalarına takılan Ünye’deki bir Sovyet Motoru ilgi çekicidir.

Dönemin Dışişleri Bakanı Hasan Saka’nın (13 Eylül 1944 den 10 Eylül 1947 tarihine kadar Dışişleri Bakanlığını yapmıştır) Başbakanlık Yüksek Makamına yazdığı 6 Nisan 1946 tarihli yazı şöyledir: “1943 yılında Cumhuriyet Vapuru tarafından kurtarılarak Ünye Mal Müdürlüğüne tevdi edilen bir Rus Motoru sahipsiz mal muamelesine tabi tutularak arttırma ile Ünye Belediye Başkanına satılmış ise de, sonradan milliyeti anlaşılmakla iş bu satış bozulmuş ve motor Sovyet Büyükelçiliği emrine hazır bulundurulmuştur. Ancak motorun alıcısı bunu aldıktan sonra yaptırdığı tamirata sarf ettiği 775.33 liranın kendisine iadesi için dava açmış ve Ünye Asliye Mahkemesinden bu yolda karar da almıştır. Öbür yandan iltica veya sair şekilde yurdumuza gelmiş bulunan Sovyet deniz taşıtları 1944 yılında Sovyet Büyükelçiliği adına tesellüm edildiği halde, söz konusu motor tesellüm edilmemiştir.

Bu kerre Maliye Bakanlığından alınan bir yazıda keyfiyetin yeniden Sovyet Büyükelçiliğine bildirilmesi ve tamirat masraflarının ödenmesi karşılığında motoru almalarının kendilerinden istenmesi telkin olunmaktadır. İyi niyetle yapılmış masrafların ödenmesi filhakika hakkaniyete uygun bulunmakta ise de şu sırada Sovyet Büyükelçiliği nezdinde bu yolda yapılacak teşebbüsün müspet netice vermesi muhtemel görülmediğinden, söz konusu motorun muhafaza edilerek, Sovyet Büyükelçiliğinin motoru tesellüm etmek hususunda yeni bir müracaatını beklemek ve isteklerimizi o zaman ileri sürmek üzere tamirat masrafının tensip buyrularak tertipten ödenmesi tasviplerine iktiran ettiği takdirde gereken direktiflerin verilmesine yüksek müsaadelerini saygılarımla istirham ederim.”

Dönemin Sovyetler Birliği Ankara Büyükelçisi M.Vinogradov idi.4 Nisan 1945’te Dışişleri Bakanı Hasan Saka tarafından, Büyükelçiliğe verilen deklarasyonla, iyi komşuluk ve samimi dostluk vurgusu yapılmıştı. Anlaşıldığı kadarıyla Türkiye, II.Dünya Savaşı’nın Sovyetler lehine neticelenmesi üzerine bu ülke ile hassas bir dış politika yürütmeye özen göstermiştir. Sovyetlerin Boğazlarla ilgili istekleri, Kars ve Ardahan illerimiz üzerindeki hak iddiaları Türkiye ve Dünya basınında büyük tepkiyle karşılanmıştı. Türkiye Cumhuriyeti tamir edilen Rus motorunun masraflarını ilgili ödenekten karşılamayı dahi taahhüt etmişti. Bu manada Ünye’deki Rus motorunun akıbeti, Sovyetlerin konuya gösterecekleri alaka nispetinde olacaktır.

(BCA. Muamelat Genel Müdürlüğü/ 250-687-38 sayfa 1-2; Ö. Osman Umar, İkinci Dünya Savaşı Sırasında Türk Sovyet İlişkileri, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Cilt 20, Sayı 59, s.369 - 412,1 Temmuz 2004)


Bu haber toplam 289 defa okunmuştur

Yazı Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Yazıya Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Yazarın Diğer Yazıları