HABER ARAMA
SON DAKİKA HABERLER
ANKET
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?
  • Gayet Güzel
  • Kullanışlı
  • Daha iyisi olabilirdi
  • Beğenmedim
HABER ARŞİVİ
Lütfen Bir Tarih Seçiniz
FINDIK BORSASI
27 Haziran 2019 Perşembe
Fındık Fiyatı


16 TL - 16,50 TL
PUAN DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ

YAŞAR KARADUMAN

YAŞAR KARADUMAN

Hıdırellez Doğa Bayramı Kökeni ve Hikâyesi

1 Mayıs 2019 Çarşamba Saat: 08:45

5 Mayısı 6 Mayısa bağlayan geceye Hıdırellez denir, Hıdırellez, Türklerin İslamiyet’i kabul etmelerinden önce de kutladıkları önemli bir gündü. Bu kutlamalar İslamiyet’in kabul edilişinden sonra İslami motiflerle zenginleşerek Türk kültüründeki yerini almıştır. Hıdırellez günlerindeki geleneklerden bir kısmı İslam dininin esaslarına uymaz.

 

Hızır ile İlyas kimdir?

Hızır, Hıdır yahut Hadır Arapça bir kelimedir doğanın yeşilliği anlamına gelir, bugün peygamber sanılan Hızır ve İlyas'ın buluştuğu gün olarak kabul edilir..Hızır'ın dolaştığı yerde yeşillikler çıkar ve çiçeklerle bezenir, halk bu gün kırlara çıkar bayram eder. Her yıl 5 Mayıs'ta, Hızır ile İlyas Peygamberin buluşması Hıdrellez adını almıştır.

Kimilerine göre peygamber, kimilerine göre evliya kabul edilen Hızır'ın gerçekte yaşayıp yaşamadığı bilinmemektedir, halk Hızır'ın görünmez olduğuna, her an her yerde olabileceğine, ne zaman birisinin başı sıkışsa, Hızır'ın yetişip yardım edeceğine inanır.

 Hızır'ın gezdiği her yere bolluk ve bereket gelir, “Hızır eli değmiş”, “Hızır uğramış” derler. Halk Hızır'a darda kalanlara yardımcı olma ve  dilekleri gerçekleştirme misyonu yüklemiştir..

Bu anlamda bazı yörelerde bir gün önce gül dallarına kırmızı bezler bağlanır, gül dibine genç kızlar yüzük koyar, cüzdan koyarlar, bebek çizerler, ev yaparlar, çocuğu olmayanlar gül dalına salıncak kurar ve içine yapma bebek koyarlar. Hızır'ın gülü çok sevdiği söylenir.

 

Hızır Uğrayacaktır

5 Mayısta ev erkenden temizlenir, bir odaya seccade serilir, masa donatılır, herkes öğle ezanına yakın evin kapısını, penceresini açıp dışarı çıkar, Hızır uğrayacaktır, akşamdan yiyecek ambarlarının, torbaların keselerin cüzdanların ağızları açık bırakılır.

Hıdrellez efsanesine pek çok yerde rastlamak mümkündür. Ölümsüz sayılan Hızır ve İlyas'ın bu gün buluşacak olması Hıdırellez kutlamalarının temelini oluşturur, her yıl bir su kenarında deniz, göl, dere veya bir ırmak, bir rivayete göre de bir gül ağacının dibinde buluşurlar.

Bu inanç günümüzde Anadolu'nun dışında Azerbaycan, Kırım, Balkanlar ve Orta Asya'da da yaşamaktadır.

Bu gün Hıristiyanlarca da kutsal kabul edilir ve Ortodokslarda “Aya Yorgi”, Katoliklerde “Aziz Georgius” Süryaniler'de “Circis” günü de bu güne rastlar ve kutlanır.

 

Dini Kaynaklarda Hızır

“Hızır inancı, Hıristiyanlık, Yahudilik, Şamanizm ve Eski Yunan dinlerinde de vardır.. Hıdrellez hakkında İslami kaynakta bir bilgiye rastlanmaz.   Hızır sularda, İlyas karada dolaşır. İçtiği hayat suyuyla Hızır; ölüleri diriltebilecek, kopan bir organı eski haline getirebilecek daha pek çok iş yapabilecek bir özellik kazanmıştır.

Hızır'ın fırtınada kalmış gemileri kurtarma gibi inançlar yüzünden Hızır-İlyas makamları, nehir, göl, ırmak ve su kenarındadır.

Hızır, ebediyen genç kalarak değişik yerlerde zuhur eder. İlyas ile Hızır'ın hayatta oldukları ve Hızır'ın kendini yardıma çağırana göründüğü inancı yaygındır.

Hıdırellez'in Mezopotamya ile Anadolu kültürlerine ait olduğumu söyleyenlerin yanı sıra İslamiyet öncesi Orta Asya Türk kültür ve inançlarına ait olduğunu iddia edenler de bulunuyor.

Hıdırellez ilk çağlardan itibaren Mezopotamya, Anadolu, İran, Balkanlar ve hatta bütün Doğu Akdeniz ülkelerinde bahar ya da yazın gelişiyle sevinci belli eden bir inanış olarak gözlemleniyor.

 

Osmanlıda Hıdırellez

Hıdrellez kutlamaları, Osmanlılarda da çok yaygındı. Kutlama adet, gelenek ve bunlara ait inançlar arasında Osmanlı'da da devam eden ateşin üzerinden atlama, ateşin külünü hastanın alnına sürme gibi şifa bulmak ve nazardan korunmak için çeşitli adetler sergilenir.

Hristiyanların İsa'nın dirildiği günü kutladıkları bayram, Hıdrellez ile aynı gün kutlanır.

Hızır, daha çok çaresiz kalındığında yardıma çağrılan ve muhakkak geleceğine inanılan, sonsuz güce sahip biridir, uğradığı yerlere bolluk, bereket, zenginlik getirir, dertlere derman, hastalara şifa verir, bitkilerin yeşermesini, hayvanların üremesini sağlar, insanların şanslarının açılmasına yardım eder.

İslâm dünyasının her yerinde kutlanmaz kutlandığı yerlerde de adı, tarihi ve  kutlama şekli değişiktir..

 

Türkler Anadolu’ya geldiklerinde ayni tarih ve günde Anadolu da Hristiyanlar Aziz Yorgi - Aya Yorgi ya da Yeşil Yorgi adı altında bir bayram kutlamakta idiler, Hıdırellez Aziz Yorgi ve Hızır- İlyas kültürünün iç içe girmesinin bir sonucu olarak kutlanmaya başlanmıştır.

Hıdırellez’in Müslümanlarca Hızır ve Hıristiyanlarca Aziz Yorgi adına kutlanmasına rağmen dinlerle bir ilgisi yoktur, bu  bayramın kökeni İslâm ve Hıristiyanlık öncesi  Anadolu ve Mezopotamya  kültürlerine dayanmaktadır..

 

İslamla bir ilgisi yoktur.

İslamiyette Hıdırellez diye bir gün yoktur.
Hıdırellez bir bahar kutlamasıdır.

Hıdırellez’de İslâm'la çelişen ve din ile ilgisi olmayan inançlara rastlanmaktadır.

Hıdırellez günü yapılan ağaçlara bez bağlamak, mum yakmak ya da kağıtlara dilekler yazıp denize atmak uygulamalarını İslamiyet yasaklar, bunları yaparak dileklerinin yerine geleceğine inanan kişi İslamın izin vermediği bir şeyi yapmış olur. Ateşin üzerinden atlamak da buna dahildir, bu tür inanışlara İslam dini izin vermez.

 

Tanrı ölümsüzlüğü

Hiç kimseye vermemiştir

Hıdrellez anlayışında İslâm'ın dışında mitolojik ve Türklerin ilk dinleri olan Şamanist kalıntılar bulunan, İslâmda izin verilmeyen şeyler vardır.

Dilekler yalnızca Allah'tan dilenir, ona yalvarılır, ondan istenir, evliyadan, yatırdan, hacıdan, hocadan Hızır’dan mezardan, ağaçtan, çiçekten dilek dilemek günahtır.

Onun dışında bahar geldi, yaz geldi etraf yeşillendi diye bayram yapmak, kırlara çıkmak, eğlenmek, günah ve yasak değildir.

Hıdırelllez hiçbir dini motifi olmayan bütün insanlığın binlerce yıldır kutladığı bir doğa bayramıdır.

Kaynaklar:

Mehmet Naci: Hıdırellez Bayramı

Hüseyin Gürtunca: "Hızır ve İlyas'ın buluştukları gün"

İslam Ansiklopedisi, alıntı yapılmıştır


Bu haber toplam 621 defa okunmuştur

Yazı Yorumları ( 0 Adet)

Adınız
E-mail Adresiniz
Güvenlik Kodu Lütfen Resimdeki kodu yazınız
Bu Yazıya Yorum Yapılmamış.
İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz?

Yazarın Diğer Yazıları