Tatil sürecinde 280 TL'ye kadar yükselen serbest piyasa fındık fiyatı, tatilin sona ermesine rağmen talep oluşmaması nedeniyle 240 TL'ye kadar geriledi.
Düşük ihracat, alternatif üretici ülkeler ve belirsizlik, üreticiyi zor durumda bıraktı. Üretici hayal kırıklığında…
Mevcut piyasa şartlarında satış yapılmaması gerektiğini belirten fındık tüccarı Eray Şahin Arzanoğlu, "Fındık fiyatı bu seviyelerde kalır gibi görünüyor. Bu saatten sonra fındık satılmaz. Ya Eylül - Ekim gibi satacaktın, ya da bekleyeceksin." diyerek üreticiye tavsiyede bulundu.
Karadeniz Bölgesi'nin 'yeşil altını' olarak adlandırılan fındık ürününde, yeni yılda üreticinin beklediği fiyat gerçekleşmedi. Noel tatili dönüşü fındık fiyatında yükselme bekleyen piyasada fiyatlar tepetaklak oldu.
Fındıkta üretici hak ettiği fiyatı beklerken, Avrupa'daki tatil süreci ve düşük ihracat piyasayı baskıladı. Fiskobirlik'in alım fiyatlarını güncellemesi ise piyasaya sınırlı da olsa destek sağladı.
Noel sonrası beklenti vardı, talep gelmedi
Avrupa'da yaklaşık üç haftalık Noel tatili boyunca durgun seyreden fındık piyasasında, tatil sonrası yeni siparişlerle fiyatların yukarı yönlü hareket etmesi bekleniyordu. Ancak bu beklenti gerçekleşmedi.
Noel sürecinde serbest piyasada 280 TL bandına kadar çıkan fındık fiyatı, tatilin sona ermesiyle birlikte alım olmaması nedeniyle hızla düşüşe geçti.
Serbest piyasada 50 randıman fındık 240 TL
Ünye Arzanoğlu Tarım Ürünleri'nden Eray Şahin Arzanoğlu, Ünye Kent Gazetesi'ne yaptığı özel açıklamada, serbest piyasada gelinen son noktayı şu sözlerle değerlendirdi:
"Serbest piyasada 50 randıman kabuklu fındık fiyatında üreticinin eline 240 TL'den para geçiyor. Avrupa'da yaklaşık 3 haftalık bir Noel tatili vardı ve piyasa Noel tatilinden sonraki süreci bekliyordu. Ama Avrupa şuan ihtiyaç olduğu kadar alım yapıyor. İhtiyacını görüyor ve daha alım yapmıyor. Birde alternatifleri var, oradan alıyor."
Şili faktörü ve alternatif ülkeler fiyatı baskılıyor
Arzanoğlu, Türkiye'nin fındıkta artık tek belirleyici ülke olmadığını, alternatif üretici ülkelerin piyasayı ciddi şekilde etkilediğini vurgulayarak, "Mart ayında Şili'de hasat başlıyor ve orada 100 bin tonun üstünde fındıktan bahsediliyor. Türkiye'ye göre oralarda fındık yarı yarıya daha ucuz. Bizde fındık Kahverengi Kokarca, zirai don olayı derken fiyat alıcıya yüksek geliyor." dedi.
Arzanoğlu, Şili'nin yanı sıra Azerbaycan, Gürcistan ve Amerika gibi ülkelerde düşük işçilik maliyetleriyle üretilen fındığın, Avrupa için cazip bir alternatif oluşturduğunu ifade ederek, şu açıklamayı yaptı:
"Herkesin beklentisi yukarıdaydı ama şimdi tersi oldu. Elinde fındık olan, yüksek fiyattan stok yapan insanlar var. Şunu anladık fındık işini tahmin etmek biraz zor. Çünkü bir anda her şey değişiyor. Alternatifleri var. Şili, Azerbaycan, Gürcistan, Amerika'da alternatifleri var ve 4 dolar, 1 dolar işçilik var. Türkiye biraz pahalı geliyor."
"Bu yılki fındık seneye kalabilir"
İhracat rakamlarının geçen yıla göre ciddi oranda düştüğüne dikkat çeken Arzanoğlu, "İhracat geçen yıl göre neredeyse 3'te bir bandında ve çok düşük seyrediyor. Böyle giderse bu yıl ki fındık seneye devredecek gibi görüntü var. Bu yıl alıcı yok, satmak isteyen var ve bu yıl değişik bir piyasa var. Bu piyasada da fındık bu seviyede gidip gelecek gibi. Bunun daha ilerisi yok gibi. Fındık için hava şartları da iyi gidiyor. Püsküller iyi, önümüzdeki püskül sayımı olur. Bunu söylemek için erken ama şuan ki duruma göre seneye fındık bol olacak gibi görüntü var." diye konuştu.
Zirai donla azalan fındık, talep olmayınca elden çıkmadı
Bu yıl yaşanan zirai don nedeniyle rekoltenin düşük olmasına rağmen talep oluşmamasının piyasada sıra dışı bir tablo oluşturduğunu ifade eden Eray Şahin Arzanoğlu, "Bu yıl zirai don dolayısıyla olmayan fındık, alıcı olmaması dolayısıyla seneye devredecek gibi bir görüntü var." ifadelerini kullandı.
"Noel sonrası için umut vardı ama gerçekleşmedi"
Piyasanın öngörülemez hale geldiğini söyleyen Arzanoğlu, fiyatlardaki ani değişime dikkat çekerek, şunları söyledi:
"Noel sonrası için piyasada beklenti vardı. Ama kimse ne olacağını da bilmiyor. Akşamdan sabaha her şey değişiyor. Geçen hafta fındık 280 TL bandına kadar yükseldi, şuan 250 TL üreticinin eline 240 TL'den para geçiyor. Artık kimse tahmin yapamıyor."
STK'lara sert tepki: "Üreticinin kafasını karıştırdılar"
Özellikle Altınordu'daki bazı STK ve çevrelerin yüksek fiyat söylemleriyle üreticiyi yanılttığını savunan fındık tüccarı Arzanoğlu, "Özellikle Altınordu'daki bazı STK'lar 500 TL olacak dedi, üreticinin kafasını karıştırdı. Fındık bir önceki sezonu 130 TL'den kapatmıştı. 250 TL'ye herkes razıydı. Ama fındığın hızlı gitmesi, herkesin fındığa saldırması derken sonra gerçekler ortaya çıkınca herkes şaşırdı." dedi.
"Elinde fındık olan beklesin" tavsiyesi
Mevcut piyasa şartlarında satış yapılmaması gerektiğini belirten Arzanoğlu, üreticiye net bir tavsiyede bulundu:
"Fındık fiyatı bu seviyelerde kalır gibi görünüyor. Ben üretici olsam ve ihtiyacım yoksa, elimde fındık olsa bu saatten sonra bekletirim 1 yıl 2 yıl. Bu saatten sonra fındık satılmaz. Ya Eylül - Ekim gibi satacaktın, ya da bekleyeceksin."
"400-500 TL olacak diye şov yapanlar nerede?"
Yüksek fiyat beklentisi oluşturanlara sert çıkan Arzanoğlu, sözlerini şöyle tamamladı:
"Bu sene şunu anladık, fındıkta herkesin dediği olmuyor. Herkes fındık fiyatı 400-500 TL olacak diye özellikle Altınordu'da şov yapan fındık tüccarları vardı. Şimdi çıksın hadi milletin fındığını 400-500 TL'den alsın. Milletin kafasını karıştırdılar. Özellikle Altınordu'daki STK'lar yaptı bunu. Satmayın 400 TL olacak, satmayın 500 TL olacak. Bilmeden konuşuyor. Ama alan olacakta satacaksın fındığı. Bugün 250 TL'ye bile alıcı nazlı. O yüzden herkes kendi bildiği işi yapsın. Bu fiyat 130 TL'lerden buraya geldi. Herkes 200-250 TL'ye razıydı. Ama üreticilerin kafalarını karıştırdılar. Çoğu insan bu işten mağdur oldu."
Ünye Kent / Yücel Arslanteke